Książki

  • Mój dziadek fałszerz Charlotte Krüger

    Po zakończeniu wojny ukrywał się, ale alianci deptali mu po piętach. Grozili jego żonie aresztem, jeśli nie wyda miejsca pobytu męża, więc któregoś dnia sam zgłosił się do siedziby brytyjskiej żandarmerii wojskowej. Żołnierze żartobliwie pytali, czy nie ma przy sobie paru funtów. Bernhard Krüger - bo o nim mowa - kierował największą w historii akcją fałszowania pieniędzy. Zamknięci w wydzielonym sektorze obozu Sachsenhausen Żydzi podrabiali brytyjskie funty, amerykańskie dolary i - niejako przy okazji - paszporty i inne potrzebne Niemcom dokumenty.  Wnuczka Krügera podjęła ów...

  • Szpieg Paulo Coelho

    W biografii Paulo Coelho nie brakuje buntowniczych akcentów. Zapłacił za nie wysoką cenę czterokrotnego pobytu w klinice psychiatrycznej z inicjatywy własnych rodziców. Jednak nie uległ naciskom i żył, jak chciał.  Może dlatego uczynił Matę Hari bohaterką swojej najnowszej książki? Ona także tylko i aż pragnęła niezależności. Mało kto kojarzy Margarethę Geertruidę Zelle, wszyscy kojarzą Matę Hari! Legendarną artystkę, kochankę możnych tego świata i oczywiście kobietę-szpiega, przede wszystkim kobietę-szpiega. Żyła na Jawie i we śnie - wtedy, gdy przebudziła się do życia....

  • Brunatna kołysanka Anna Malinowska

    Każdy człowiek chce wiedzieć, kim jest, skąd pochodzi, kim są jego rodzice, gdzie jego korzenie. Historie uprowadzonych przez nazistów dzieci najdobitniej tego dowodzą. Dlaczego Niemcom zależało na “wrogich” słowiańskich malcach? Dopiero straty na wojennych frontach kazały zmodyfikować politykę demograficzną III Rzeszy. Oczywiście zarówno matki, jak i dzieci oceniano pod kątem rasowym i do zatrzymania (potomków przymusowych robotnic), bądź uprowadzenia (bezpośrednio z Polski) kwalifikowano jedynie nieskazitelne jednostki.  Naziści nie chwalili się tym procederem. Zmieniali dzieciom...

  • Zmiłuj się nad nami Andrzej Nowak-Arczewski

    Klimontów - wieś w województwie świętokrzyskim. Całkiem ładna wieś. Z kolegiatą św. Józefa, klasztorem dominikanów, synagogą i pobliskim zamkiem Krzyżtopór w Ujeździe. Przy odrobinie dobrych chęci mogłaby być turystyczną perełką, miejscem tętniącym życiem, pełnym gwaru i gości z całego świata. Nie jest. Kościoły służą miejscowym, a synagoga nikomu. Stoi w środku wsi niczym żywy wyrzut sumienia.  Tu do Żydów serca nie mają i nigdy nie mieli. Pewnie dlatego łatwo przyszło im mordować. Miejscowi dobrze wiedzą kto, kiedy i w jakich okolicznościach. Jedni tę gorzką prawdę skrywają, inni...

  • Liczba słonecznych dni w roku w Odessie przekracza dwieście dziewięćdziesiąt. A ile słonecznych dni było w dziejach tego miasta? Charles King udowadnia, że wiele, bez względu na prawdę historyczną. Takie bowiem niezwykłe miejsce obrał Autor za cel swojej pracy - naukowej, a jakże - które wymyka się wszelkim standardom, historię zamienia w powieść łotrzykowską, łzy w śmiech i ostatecznie zawsze stawia na swoim, że… jakby nie było, było dobrze. Chyba za to właśnie kochamy Odessę, jej niezwykły - wielonarodowościowy tygiel, światowość i rynsztok tuż obok siebie. Dawno, dawno temu...

  • Fałszerze pieprzu Monika Sznajderman

    W pewnym eksperymencie zaproponowano młodym ludziom z całego świata podróż śladami ich genów. Niektórzy byli zafascynowani, inni zdumieni, że mogliby się czegoś jeszcze o sobie dowiedzieć. Wyniki przeszły ich najśmielsze oczekiwania. Pewni swoich korzeni zrozumieli, że coś takiego, jak “czysta rasa” nie istnieje. Monika Sznajderman wyrastała w dużej, polskiej rodzinie z tradycjami przedwojennych ziemiańsko-przemysłowych elit. W tej rodzinie niczym rodzynek z innego, egzotycznego ciasta tkwił jej ojciec. Wiedziała, że jest Żydem i… nie rozumiała, co to znaczy. A on, po wojnie sam jak...

  • Dom, którego nie było Łukasz Krzyżanowski

    Wracali, by potem szybko opuścić Polskę. Z obozów koncentracyjnych i Związku Radzieckiego, gdzie Żydów ocalało najwięcej. Nieświadomi skali Zagłady, przeżywali szok, zastając puste domy, dzielnice, miasteczka. Nie potrafili mieszkać na cmentarzu. Tylko tak chcemy o nich myśleć, by nie myśleć o… swoim udziale w wypędzeniu Żydów z powojennej Polski. Pamiętacie “Strach” Jana Tomasza Grossa i stawiane tej książce zarzuty? Jednowymiarowość, radykalizm, ostry język… Każdy pretekst dobry, by odrzucić niewygodną prawdę, ale… rozumiem… Chcecie pozycji naukowej, nie eseju? Proszę bardzo! “Dom...

  • Nieobecne miasto Maciej Krupa, Piotr Mazik, Kuba Szpilka

    Tylko nie do Zakopanego! - zarzekamy się planując weekendowe wypady, a tym bardziej dłuższe wakacje. Zimowa stolica Polski to także całoroczna stolica kiczu, z Krupówkami - przysłowiową kropką nad i.A przecież osada u stóp samiuśkich Tater ma swoją piękną i bogatą historię, pisaną chociażby życiorysami jej słynnych gości, ale... to nie o nich tym razem książka. Ceprzy, gruźlicy, Żydzi - oto bohaterowie “Nieobecnego miasta”.  Przybyli, by zmodernizować Zakopane. Ludzie z nizin - robotnicy. Murarze, kamieniarze, budowniczowie dróg i żelaznej kolei. Pracownicy zakładów hutniczych i...

  • Neger, Neger... Hans-Jürgen Massaquoi

    To, jak głosi podtytuł “opowieść o dorastaniu czarnoskórego chłopca w nazistowskich Niemczech”. Czy trzeba więcej, by stwierdzić, że oto mamy przed sobą pozycję rzadką i wyjątkową; taką, z jakich słynie Wydawnictwo Karta?  Dziadkiem Hansa-Jürgena był liberyjski dyplomata w Hamburgu, ojcem beztroski lekkoduch, student na Trinity College w Dublinie, który - mówiąc trywialnie - zrobił dziecko niemieckiej pielęgniarce. Gdy Liberię oskarżono o praktykowanie niewolnictwa i doszło do politycznych przepychanek, prezydent poprosił Momolu o powrót do kraju. Do Liberii wrócił także ojciec autora....

  • Kobiety i Schulz Anna Kaszuba-Dębska

    Fascynuje mnie Bruno Schulz. Nie tyle pisarz i artysta, co człowiek. Najbardziej jego smutny życiorys, zamknięty w kwartale drohobyckich ulic, ciszy ponurego rodzinnego domu, klatce masochistyczno-fetyszystycznych upodobań seksualnych, piekle nawracającej depresji. Życiorys zwieńczony tragiczną, niepotrzebną śmiercią. Warszawscy przyjaciele przygotowali plan ratowania Schulza, ale on ciągle zwlekał z jego realizacją. W końcu dosięgła go nieprzypadkowa kula Günthera - efekt esesmańskich porachunków.       Żydzi powiedzieliby szlemiel, który nawet kiedy upada...

  • Jamnikarium Agata Tuszyńska

    Jeśli w kawiarni, tramwaju, poczekalni u dentysty zobaczycie kogoś z nosem w książce; kogoś, kto na przemian to wzrusza się, to znów śmieje, znak niechybny, że czyta “Jamnikarium”. Zacny tom w twardej oprawie przyciąga oko barwą optymistycznej jesieni - najwspanialszej pory roku na czytanie książek. Pod lampionem miechunki, przy zapiekance z dynią i waniliowej herbacie z plastrem pomarańczy.  Tak, jesień to czas książek, nie ebook’ów! Muszą pachnieć farbą drukarską, szeleścić jak liście, zajmować miejsce na półkach, których zawsze za mało. Amerykański pisarz Elwyn Brooks White chciał...

  • Szachy ze śmiercią John Donoghue

    Bohater nr 1 - Emil Clément - zegarmistrz i mistrz szachowy. Ocalony z Holokaustu Żyd. Bohater nr 2 - Paul Meissner - ksiądz, niegdyś SS-Obersturmführer w Auschwitz. Bohater nr 3 - Wilhelm Schweninger - reprezentant Niemiec na turnieju Światowej Federacji Szachowej, przeciwnik Emila Clémenta.Wszystkich mężczyzn łączy przeszłość - wojenna, obozowa, szachowa. Spotykają się po latach w Amsterdamie. Przypadkowo i nieprzypadkowo - w dużej mierze z inicjatywy umierającego na białaczkę Meissnera. Choć nie selekcjonował transportów na rampie, nikogo nie pobił, nie zabił, a w końcu przeszedł duchową...

  • Czy można było zmienić bieg historii, nie dopuszczając do wybuchu II wojny światowej? Marszałek Piłsudski i dyplomaci lat 30-tych dokładali wszelkich starań, by tak się stało. Trudna rola ostatniego ambasadora RP w Berlinie przypadła Józefowi Lipskiemu. W 1934 roku podpisał polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy; w 1940, jako szeregowy ochotnik, przygotowywał się do walki z Niemcami u boku francuskiej armii. Od rautów do okopów? Bywa i tak. “Umowy są z papieru”. Wie o tym każdy dyplomata, dlatego w tym “fachu” tak bardzo liczy się honor, lub choćby “tylko” przyzwoitość....

  • Na nazistowskiej liście grzechów głównych homoseksualizm plasował się wystarczająco wysoko, żeby z jego powodu trafić do obozu koncentracyjnego. To właśnie przydarzyło się autorowi wspomnień - dwudziestokilkuletniemu wiedeńczykowi z dobrej, zamożnej rodziny. Z dnia na dzień został mężczyzną z różowym trójkątem (obozowe oznaczenie homoseksualisty), czyli nikim. Naprawdę nazywał się Josef Kohout, a jego wstrząsająca relacja ukazała się kilkadziesiąt lat po zakończeniu wojny. Powodem zwłoki nie była obozowa trauma, ale strach przed potępieniem i dalszymi prześladowaniami. Homoseksualizm,...

  • Nazistki Paul Roland

    Oswoiliśmy się z myślą, że nazizm jest rodzaju męskiego. Jego twórcy chcieli byśmy tak sądzili, wyznaczając kobietom poślednie miejsca: w kościelnych ławach, na kuchennych zydlach; role żon, kochanek i matek.  Na okładce książki Minister Propagandy III Rzeszy - Joseph Goebbels otoczony wianuszkiem młodych uśmiechniętych dziewcząt. Dlaczego nie Hitler? Bo temat “nazistki” to jedna wielka propaganda. Czy Führer miał charyzmę? Przede wszystkim mówił to, co Niemcy chcieli usłyszeć, z antysemickimi bredniami na czele. Ziarno pada na surowy, lub podatny grunt… Hitler grał na czułej...

  • Zimne popioły Valentin Musso

    Czasami ktoś mnie pyta, czy nie obawiam się, że wkrótce nie będę miała czego recenzować? Osoby, które przeżyły Zagładę albo już podzieliły się swoimi wspomnieniami, albo tego nigdy (z różnych powodów) nie zrobią, poza tym… tak szybko odchodzą z tego świata. Oczywiście to tylko część “literatury żydowskiej”. Wraz z prężnie rozwijającymi się kierunkami studiów judaistycznych na wielu polskich i światowych uczelniach rośnie liczba pozycji naukowych; proza izraelska tłumaczona jest na wiele języków, w tym także polski; na całym świecie żyją, piszą, publikują osoby żydowskiego pochodzenia; po...

  • "Pamięć jest naszym domem” to przejmujące wspomnienia urodzonej w Polsce pod koniec I wojny światowej Romy Talasiewicz-Eibuszyc, Żydówki, która dorastała w Warszawie. Po wybuchu II wojny światowej zdołała przedostać się do Związku Radzieckiego i tam walczyła o przetrwanie. Jej pamiętnik, przeplatany wspomnieniami córki, Suzanny, przedstawia zmagania żydowskiej rodziny, która po Holokauście próbuje odbudować życie w powojennej, komunistycznej Polsce. Jest też świadectwem niezwykłej odwagi i wytrwałości Romy, która – choć doświadczona tragedią – nie zatraciła woli życia. Obejmująca cztery...

  • Czarne liście Maja Wolny

    Przeglądam zdjęcia Julii Pirotte - żydowskiej dziennikarki i fotoreporterki, wysłanej w 1946 roku do Kielc z misją utrwalenia na kliszy skutków pogromu. Dzięki dobrodziejstwu Internetu, za sprawą kilku kliknięć, ukazują się moim oczom portrety rannych; nagie, zmasakrowane ciała zabitych; rzędy trumien; sceny pogrzebu. Na jednej z fotografii Żydowska Madonna - Regina Fisz ze swoim maleńkim dzieckiem na posadzce kieleckiego szpitala… Zaczęło się jak zwykle - od wieków, od posądzenia Żydów o uprowadzenie chrześcijańskiego dziecka, by wytoczyć mu krew na macę. Skończyło bestialskim mordem i...

  • Dom kata Andrea Tompa

    “Proszę w duchu opowiedzieć przygotowaną historię, tak samo, jakby mówiona była na głos, i w trakcie proszę patrzeć na mnie, słowa mówić w myślach, uważnie, nie pozwalać myślom skakać, proszę wybrać jeden punkt i w niego patrzeć, i mówić w myślach okrągłymi zdaniami, i w ten sposób opowiedzieć swoją historię.” U handlarza łez milczało się, żeby potem płakać. Pisząc “Dom kata” autorka odwróciła proces: przełamała milczenie, żeby zamknąć dopływ łez. Historię dorastania węgierskiej Żydówki w Rumunii doby Nicolae Ceaușescu zawarła w kilkudziesięciu krótkich opowiadaniach; specyficznej...

  • Krawcowa z Dachau Mary Chamberlain

    Gdy uboga Ada Vaughan poznaje przystojnego, bogatego i szarmanckiego Stanislausa von Liebena czytelnik nabiera pewności, że to będzie ckliwa historia wielkiej miłości, zapewne z happy endem, a trudne przeżycia i rozłąka kochanków ów happy end jeszcze bardziej podkręcą. I tu “Krawcowa z Dachau” pozytywnie zaskakuje, rozwijając się na oczach odbiorcy w powieść niezwykle życiową, zwłaszcza biorąc pod uwagę realia przed i powojennej Anglii, co autorka ciekawie tłumaczy w końcowym rysie historycznym. “Krawcowa z Dachau. Wszyscy o tobie mówią…” Jak tam trafiła? Przez mężczyznę i wojnę, wojnę i...

Strony

Polecane