DWIE NIEZWYKŁE PRÓBY JAAKOWA

DWIE NIEZWYKŁE PRÓBY JAAKOWA WAJISZLACH

 

1) Na początku paraszy, gdy Jaakow wie już o czekającym go trudnym spotkaniu z Esawem, prosi Haszem o pomoc w tej sprawie. Pada zdanie: „Bowiem wraz z moją laską przekroczyłem Jarden” (Rdz 32:11). Gdyby chodziło tu o standardowy sens, wyrażenie brzmiałoby: „wspierając się na mojej lasce przekroczyłem Jarden”. Cytowany przez Rasziego Midrasz Agada Bereszit 45:2 nadmienia, że Jaakow postawił laskę w rzece Jarden, a jej wody się rozstąpiły. Widzimy zatem, że wejście Jaakowa do Erec Israel ma charakter paradygmatyczny – po nim Mosze, wypełniony mocą od HaSzem, za pomocą laski doprowadza do rozstąpienia się wód Morza Sitowia, następnie Jehoszua ponownie przekroczył suchą nogą Jarden; wreszcie Elijahu powtarza ten sam rytuał, gdy uderzył swą zwiniętą szatą w wody tej rzeki – i również wtedy jej wody poddały się woli HaSzem.

2) Jak podaje Raszi, anioł, z którym walczył Jaakow nad rzeką Jabok, był saro szel Esau, aniołem ludu Esawa, archontem czyli elohim, bogiem Edomu (Rdz 32:25). To dlatego po zwycięstwie nad aniołem Esawa – jego duchową mocą – mógł Jaakow być przezeń przyjęty w pokojowy sposób, bowiem zdołał uprzedniej nocy ujarzmić wrogą mu moc.

Tora wyraźnie podkreśla, że różne ludy mają swoich elohim, bogów opiekuńczych, będących dlań mocami ochronnymi1. Są one niczym w porównaniu z JHWH, który jest jedynym, prawdziwym Bogiem. Niemniej, inne narody wierzą w moc swoich elohim i – jak widzimy na kilku przykładach w Torze – owe elohim próbują walczyć z wysłannikami HaSzem. Jaakow nie był zwykłym człowiekiem – potrafił walczyć jak równy z równym z aniołem Esawa, co więcej – pokonał go i zmusił do uległości. Z opowieści wynika, że bóg opiekuńczy Esawa wywodził swą moc z nocy – wraz z nastaniem ranka błagał Jaakowa, by go wypuścić. Moc HaSzem rozciąga się na całość czasu i przestrzeni, ale na tym świecie skojarzona jest głównie z dniem – potwierdza to fakt, że zdecydowana większość rytuałów świątynnych, składanych ofiar i świąt miała i nadal ma miejsce w ciągu dnia. Noc symbolicznie reprezentuje mroczne siły przeciwne życiu – i takie moce lubił przyciągać do siebie Esaw, protoplasta ludu Edomu. Dzień symbolizuje natomiast panowanie HaSzem i siły tworzące życie – i takie moce prezentuje sobą lud Israela, wywodzący się od Jaakowa.

Arje Krawczyk

15 grudnia 2016

 

...........................

1 Podkreśla to O. Goldberg [w:] „Rzeczywistość Hebrajczyków”, tłum. T. Sikora, Kraków 2012, s. 21.