Hagada na Tu biSzwat

Seder to nazwa tradycyjnej kolacji spożywanej w święto Pesach. Wszystkie spożywane w tę noc potrawy mają symboliczne znaczenie, a cztery kielichy wina symbolizują cztery określenia wyswobodzenia Żydów z Egiptu przez Boga.

W XVI w. kabaliści z Cfat rozpoczęli zwyczaj, by wieczorem tego dnia, wzorem wieczoru pesachowego, organizować kolacje sederowe. Wypijano na nich cztery kielichy wina, jak i w Pesach, a także czytano hagadę - choć jej tekst różnił się oczywiście od oryginału przeznaczonego do odczytywania w święto Pesach.

Ich zwyczaj został przejęty - co może być zaskoczeniem - przez niektóre środowiska świeckie, które w tym dniu widziały święto natury, bogactwa Ziemi Jisraela - a więc często w kręgach syjonistycznych. Treści wypowiadane w trakcie tej kolacji odbijały poglądy pionierów syjonizmu - wyrażały pochwałę dla trudów pracy na roli, radość ze zbieranych plonów, zachwyt nad przyrodą Izraela. W Izraelu przyjęło się, aby w tym dniu (szczególnie dzieci) sadzić drzewka.

Aby móc poznać różnorodność nurtów obecnych w judaizmie i w życiu żydowskim, warto się zapoznać z poniższą "Hagadą na Tu biSzwat", doceniając bogactwo i koloryt postaw obecnych w narodzie żydowskim.

(W poniższym tekście znajduje się transliteracja błogosławieństw nad winem i owocami. Bardzo prosimy nie wypowiadać go nad niekoszernym winem. Błogosławieństwa wystarczy powiedzieć raz, na początku, przy pierwszym spożywaniu danego produktu.)

Tu biSzwat - Rosz Ha-Szana lailanot - jest dniem, w którym natura zaczyna budzić się ze snu zimowego. Obchodząc to święto, podczas kolacji sederowej ponownie wyrażamy chęć uczestniczenia w odbudowie Medinat Israel i zamiany pustyni w kwitnące łąki.

Hagada na Tu biSzwat

Pierwszy kielich:

Wino białe symbolizujące zimę.

Pijąc wspominamy czas, gdy natura była pogrążona we śnie i oczekiwała na ciepło wiosennych dni, czyli coroczny cykl odradzania się.

Wypowiadamy błogosławieństwo:

Baruch Ata Haszem Elokejnu Melech haolam borei pri hagafen

Błogosławiony bądź Haszem, Boże nasz, Królu Świata, który stworzyłeś owoc winorośli.

Najpierw spożywamy owoc z drzewa figowego by uczcić Tu Biszwat, bowiem w całości nadaje się on do jedzenia. Ma on przypominać cechy wieku dziecięcego: niewinność, wrażliwość, miękkość.

Wypowiadamy błogosławieństwo:

Baruch Ata Haszem Elokejnu Melech haolam borej pri haec

Błogosławiony bądź Haszem, Boże nasz, Królu Świata, który stworzyłeś owoc drzewa.

Wypiliśmy wino i zjedliśmy owoc z drzewa figowego. Drzewa żywią nas. Korzystamy też z owoców pochodzących z drzew zasadzonych dla nas przez innych. Tak jak inni troszczą się o nasze dobro, tak i my mamy obowiązek troszczenia się o innych.

Gdy rodzi się dziecko - sadzono cedr przy urodzeniu chłopca, a cyprys dla dziewczynki. Gdy dzieci dorastały, gałęzie tych drzew służyły do podtrzymywania chupy. Drzewo łączyło dwa najważniejsze wydarzenia z życia człowieka - narodziny i małżeństwo.

Drugi kielich:

Białe wino lekko zabarwione winem czerwonym - symbol początku wiosny i ponownego przebudzenia się ziemi.

O tej porze roku w Izraelu, różowe i białe kwiaty rozkwitają na zboczach gór i pagórków.

Spożywamy owoc o miękkiej skórce okrywającej jadalne wnętrze (owoc palmy daktylowej), co ma nam przypominać o tym okresie dzieciństwa, kiedy zaczęliśmy nabierać odporności na działanie świata zewnętrznego, lecz ciągle jeszcze dana była nam otwartość i podatność na zranienie.

Trzeci kielich:

Czerwone wino z niewielką domieszką wina białego - symbol pełnego nadejścia wiosny.

Czerwone tulipany rozkwitają w Izraelu, upiększając swa barwą cały Kraj. Wraz z nadejściem wiosny ziemia rozgrzewa się i mięknie.

Spożywamy owoc o twardej skórze, wypełniony wieloma pestkami, co ma nam symbolizować trzeci okres życia człowieka - wiek dojrzały. Człowiek nauczył się już bronić przed światem - twarda skórka. Osiągamy pełnię sił życiowych, pełnie energii - wielości pestek.

Czwarty kielich:

Czerwone wino - symbol pełnego rozkwitu lata.

Dojrzewa zboże, łąki pokryte są kwiatami. W najbliższych miesiącach natura obdarzy nas różnorodnością i mnogością swych owoców, abyśmy mogli czerpać z nich radość i je spożywać.

Spożywamy owoc, który ma twardą skórkę i trudno dostać się do jego wnętrza. Przypomina on nam możliwych pułapkach wieku średniego, o możności stania się twardym i zamkniętym. Powinniśmy pozostać otwarci na przyjmowanie nowych idei i koncepcji.

Haszkedija porachat

Weszemesz paz zorachat

Ciporim merosz kol gag

Mewasrot et bo hechag

Tu biszwat higija

Chag hailanot

Mały orzeszek migdałowy kwitnie

I słońce lśni czystym złotem

Ptaki ze szczytu każdego dachu

Obwieszczają nadejście święta:

Tu biSzwat nadeszło

Święto Drzew.

W Tu biSzwat pamiętamy także o tym, iż Tora opisuje Izrael jako kraj obdarzony błogosławieństwem siedmiu rodzajów płodów rolnych:

Gdyż Pan, Bóg Twój, wprowadza cię do ziemi pięknej

Do ziemi gdzie bystre rzeki i źródła tryskają

W dolinie i na górze;

Do ziemi pszenicy, jęczmienia, winnej latorośli,

Drzewa figowego i drzewa granatu, do ziemi

Drzewa oliwnego, oliwy i miodu.

(Deut.8:7-8)

Na cześć siedmiu rodzajów płodów rolnych Izraela odczytujemy siedem fragmentów dotyczących natury, jej piękna i ważności.

Deut. 20;19

Psalm 92:13

Jeruszalaim 114

Midrasz Tanhuma

Bereszit Raba 13

Izajasz 35:1

Ezechiel 36:34-35

Ostatni spożywany owoc ma twardą skórę, ale znany jest również w miękkiej postaci. Twardość wieku podeszłego można przerobić na miękkie pożywienie, co jest symbolem powtarzającego się cyklu życia: gdy jeden człowiek umiera, życie innego dopiero się rozpoczyna.

Modlitwa końcowa:

Niech będzie Twoją wolą,

O Boże naszych przodków,

Aby poprzez spożycie Twych owoców, które

Pobłogosławiliśmy, drzewa w Izraelu ponownie

Odrodziły się, okryły się kwiatami i rozrosły.

Niech drzewa, które zasadziliśmy w Izraelu

Uczynią Go jeszcze piękniejszym i niech pomnożą

Błogosławieństwo Syjonu.

Tak, więc dzięki Ci składamy Boże,

Borej Haec uwrej pri haec

- któryś stworzył drzewo

i któryś stworzył owoc drzewa.

Modlimy się, aby ten uroczysty seder uczynił nas wrażliwymi na dary natury i oby jak najszybciej nadszedł dzień, w którym sami będziemy mogli zasadzić drzewo w Erec Izrael.

Leszana Habaa Biruszalaim!