O tablicach, pomnikach i ulicach

O tablicach, pomnikach i ulicach Paweł Jędrzejewski

 

Nie mam w sobie żadnych życzliwych uczuć wobec postaci Róży Luksemburg.

Jednak widok pustego miejsca na ścianie kamienicy w Zamościu, gdzie do wczoraj znadowała się tablica upamiętniająca fakt, że tu urodziła się w rodzinie żydowskiego kupca Eliasza i Liny Luxenburgów (to nie błąd: nazwisko Róży to wynik pomyłki urzędnika!) ta komunistyczna działaczka, jest przygnębiający.

Podobno nie jest to efekt dekomunizacji, tylko tego, że tablica od lat znajdowała się na niewłaściwej kamienicy. Miejmy nadzieję, że to jest rzeczywista przyczyna wyszarpania jej z muru.

Bo jeśli nie, to usunięcie tablicy byłoby bardzo niemądrym działaniem. Takich tablic nie powinno się usuwać, tylko dlatego, że wiatr historii zmienił kierunek. 

Zwycięzcy powinni być wspaniałomyślni, a nie małostkowi. Wszyscy zwycięzcy.

Oczywiście od każdej reguły są wyjątki i dlatego dobrze, że już dawno zniknął np. pomnik Dzierżyńskiego. W ogóle z pomnikami jest inna sytuacja: pomniki gloryfikują. Tablice pamiątkowe - przede wszystkim informują lub, zgodnie z nazwą, upamiętniają.

Ale nawet bez tej świadomości, traktowanie tablicy upamiętniającej Różę Luksemburg powinno być inne od traktowania pomnika Dzierżyńskiego. Tak inne, jak czyny Luksemburg różniły się od czynów Dzierżyńskiego. 

A co z ulicami?

Na przykład w Łodzi istnieje znakomity zwyczaj, że na tabliczkach z nazwami ulic, na skrzyżowaniach, umieszczona jest zawsze informacja, kim był ten, kto jest patronem ulicy.

Obecnie, przy masowej zmianie nazw ulic i ich patronów, proponowałbym powszechne wzięcie wzoru z Łodzi, ale umieszczanie jeszcze dodatkowej informacji o tym, jak nazywała się ta ulica poprzednio. Jeśli zmieniać, to nie wstydzić się tych zmian. 

Byłby to dowód na przeobrażenia, jakie się dokonują, a jednocześnie - dla następnych pokoleń - wspaniała lekcja historii, oraz wyraźna troska o podkreślenie jej ciągłości.

 

14 marca 2018


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Uwaga: artykuły zamieszczane w dziale "Opinie" nie reprezentują stanowiska Forum Żydów Polskich, a jedynie wyrażają poglądy ich autorów.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Polecane