Igor Bartosik, Adam Willma, Ja z krematorium Auschwitz. Rozmowa z Henrykiem Mandelbaumem
Media Regionalne Sp. z o.o.
2009
Wywiad ów powstawał kilka lat, podczas niezliczonych spotkań i wielogodzinnych rozmów autorów z Henrykiem Mandelbaumem. Zasadnicza część tekstu została opracowana w latach 2003-2004, potem była systematycznie uzupełniania. Redakcja książki została zakończona w kwietniu 2008 r., dwa miesiące przed śmiercią pana Henryka.
Należy podkreślić, że wywiad z Henrykiem Mandelbaumem obejmuje wszystkie etapy jego życia, od dzieciństwa spędzonego na Śląsku, ciężkiej pracy w latach młodzieńczych (m.in. w rzeźni i kamieniołomie), przesiedlenia do getta w Dąbrowie Górniczej, przez aresztowanie i transport do KL Auschwitz, pracę w Sonderkommando, ucieczkę z "marszu śmierci", aż do czasów powojennych.
Natomiast ze względów oczywistych najważniejszą częścią książki "Ja z krematorium Auschwitz" są wspomnienia z pobytu w obozie i pracy w Sonderkommando - okresu spędzonego w nazistowskiej fabryce śmierci przy wykonywaniu czynności, które nie mieszczą się w granicach cywilizowanego świata XX w.
Tzw. Sonderkommanda, czyli specjalne drużyny robocze, towarzyszyły obozom zagłady zorganizowanym przez hitlerowców w trakcie II wojny światowej. Podstawowym zadaniem więźniów wybranych do tego rodzaju pracy było grzebanie lub palenie ciał zamordowanych więźniów, sprzątanie pomieszczeń używanych jako komory gazowe, sortowanie kosztowności pozostałych po zamordowanych i inne czynności związane z masową zagładą Żydów. Z czasem ich rola została poszerzona o działania związane z przyjęciem transportu na terenie miejsca zagłady, tj. pomoc przy rozbieraniu przed "kąpielą", pomoc w dojściu do miejsc zagłady osobom niepełnosprawnym oraz uspokajanie najbardziej niespokojnych i podejrzliwych osób.
Henryk Mandelbaum opowiada o swojej pracy w Sonderkommando w bezpośredni sposób. Jego wspomnienia mają wyjątkowy walor, albowiem bohater książki bazuje wyłącznie na własnych doświadczeniach. Mandelbaum nigdy nie interesował się wydawnictwami poświęconymi tematyce obozowej czy masowej zagładzie, nie konfrontował swoich przeżyć ze wspomnieniami byłych więźniów KL Auschwitz. Każde stwierdzenie Henryk Mandelbaum wypowiada pewnie i z przekonaniem. Jeśli nie jest czegoœ pewny - milczy. Znamienna jest również jego niechęć do oceniania postaw ludzkich. Oskarżonym w relacji Mandelbauma jest nie człowiek, lecz system, mechanizm zła, któremu ulegają ofiary i oprawcy.
Henryk Mandelbaum, jakiego poznajemy dzięki temu wywiadowi, to człowiek o silnym charakterze, zaradny i mądry, czuły na krzywdę ludzką i - mimo wszystkich przeżyć - optymistycznie nastawiony do świata i ludzi.

Perec Opoczyński, Reportaże z warszawskiego getta
Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów we współpracy z Żydowskim Instytutem Historycznym im. Emanuela Ringelbluma
Warszawa 2009
Perec Opoczyński był doświadczonym i utalentowanym poetą, prozaikiem, publicystą. Urodzony w 1892 roku w Lutomiersku, pobierał nauki w jesziwie, potem praktykował w warsztacie szewskim. Po I wojnie światowej (podczas której służył w armii carskiej i znalazł się w niewoli niemieckiej), mieszkając w Łodzi, a od 1925 roku w Warszawie, współpracował z gazetami żydowskimi i z grupą "Jung Jidysz". W czasie okupacji znalazł się w warszawskim getcie. Był tam listonoszem i bliskim współpracownikiem Archiwum Ringelbluma "Oneg Szabat". Właśnie w Archiwum zachowały się jego poruszające reportaże. Zginął prawdopodobnie schwytany w obławie w styczniu 1943 roku.
W dziennikach pisanych w gettach i obozach powtarza się ten sam motyw: bezradności języka wobec niewyrażalnego zła i cierpienia. Każde znane słowo jest zbyt ograniczone, zbyt wyświechtane, nieadekwatne. Na tym tle reportaże Pereca Opoczyńskiego są dokumentem niezwykłym i wybitnym. Jego zmysł obserwacji, przenikliwość i przejrzystość opisu pozwalają - poprzez przedstawione w reportażach sceny i historie - wejrzeć w dramatyczną codzienność getta warszawskiego.
Pasją autora jest piętnowanie niesprawiedliwości i obrona najsłabszych, zwłaszcza najbardziej bezbronnych i skrzywdzonych dzieci. Portrety mieszkańców getta i opisy ich zachowań stanowią wielki walor reportaży Opoczyńskiego. Jego bohaterowie to najrozmaitsze, charakterystyczne typy ludzkie próbujące się odnaleźć w sytuacji granicznej. Spośród tekstów pisanych w getcie warszawskim zachowały się przede wszystkim oficjalne dokumenty i dzienniki, niewiele jest natomiast literatury tej miary, co reportaże Pereca Opoczyńskiego.

Marek Nowakowski, Syjoniści do syjamu. Zapiski z lat 1967-1968
Świat Książki
Warszawa 2009
Znakomity pisarz powraca do PRL roku 1968. Na obraz czasów "spraw marcowych" składają się krótkie opowiadania, impresje i udramatyzowane scenki: poważne i liryczne, zabawne i poruszające. Kolejka do mięsnego komentuje z uznaniem ostatnie kazanie Kardynała. Motorniczy wyrzuca z tramwaju kobietę, głośno rozprawiającą o tym, że trzeba "mocniej lać studenciaków". Inżynier denuncjuje dyrektora za żydowskie pochodzenie, by zająć jego miejsce... Nowakowski, przenikliwy obserwator codzienności, po mistrzowsku oddaje zarówno tragizm jak i absurd epoki.
Omówienie w Rzeczpospolitej

Zbigniew Herbert, David Weinfeld, Listy
Wyd. a5
Kraków 2009
Zaledwie garść listów, wspomnień i fotografii - a układają się w ważną i przejmującą opowieść. Opowieść o szczególnej relacji, jaka połączyła Zbigniewa Herberta w ostatnich latach jego życia ze współczesnym Izraelem i jego poetami, ale także o czci, jaką autor wiersza o rabbim Nachmanie z Bracławia żywił dla wielkiej tradycji żydowskiej.
David Weinfeld, urodzony w 1937 roku w małopolskiej Limanowej, pierwszy tom swoich hebrajskich przekładów wierszy Herberta wydał w roku 1984. Dziękując za książkę poeta pisze o "języku, który dla wszystkich ludzi kultury jest święty" i dodaje: "miałem już sporo tłumaczeń, ale tłumaczenie Pana wzruszyło mnie prawdziwie". Tak zaczyna się historia ich przyjaźni, w której pojawiają się też nazwiska wybitnych poetów hebrajskich, Jechudy Amichaja i Dana Pagisa, a punktem kulminacyjnym jest wymarzona podróż Herberta do Izraela, w roku 1991. Odebrał wówczas Nagrodę Jerozolimy z rąk burmistrza miasta Teddy Kolleka, oglądał "światło Izraela o różnych porach dnia", ale także - bardzo już chory - wspiął się na szczyt Masady, ostatniej twierdzy powstania żydowskiego przeciw Rzymowi, której obrońcy popełnili zbiorowe samobójstwo. Symboliczny gest solidarności poety z dramatycznymi dziejami narodu żydowskiego - i z krajem, w którym jego wiersze znalazły uważnych i wdzięcznych czytelników.

Grzegorz Kołacz, Czasami trudno się bronić. Uwarunkowania postaw Żydów podczas okupacji hitlerowskiej w Polsce
Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne
Warszawa 2009
Książka opisująca uwarunkowania postaw Żydów podczas okupacji hitlerowskiej w Polsce. Jest to praca magisterska przygotowana pod kierunkiem profesora Marcina Kuli.
Omówienie w Gazecie Wyborczej

Ida Fink, Wiosna 1941
WAB
Poznań 2009
Na motywach wybranych opowiada Idy Fink powstał scenariusz filmu fabularnego w reżyserii Uri Barbasha "Wiosna 1941", który wkrótce pojawi się w kinach. W skład tomu pod tym samym tytułem wchodzą głośne i nagradzane na świecie opowiadania ze zbiorów "Skrawek czasu" i "Ślady", opublikowane także w "Odpływającym ogrodzie" (W.A.B. 2003), książce zbierajšcej wszystkie krótkie utwory autorki. Fink ukazuje świat Holocaustu, świat skazanych na śmierć, od wewnątrz - widziany oczami ofiar i tych nielicznych "ocalonych do następnego razu". Nie ma tu epatowania brutalnością i okrucieństwem, nie ma wzniosłości ani patosu. Jest skupienie nad szczegółem, wrażliwość i głęboka prawda o człowieku. Podobnš optykę wybrali twórcy filmu, który opowiada historię jednej żydowskiej rodziny rozpaczliwie starającej się przetrwać terror okupacji. Lekarz i wiolonczelistka wraz z córeczką ukrywają się na strychu u polskiej chłopki. Dobry wygląd umożliwia Arturowi przebywanie na zewnątrz. Clara i ich córka są brunetkami o ciemnej karnacji, dlatego nie opuszczają kryjówki. Cały ich świat to fragmenty obrazów, widziane przez szpary w ścianach...

Jan Jagielski, Niezatarte ślady getta warszawskiego 1943. Wersja polsko-angielska
Oficyna Wydawnicza Mówiš Wieki
2009
Niemieccy okupanci chcieli zatrzeć wszelkie ślady swego mordu na mieszkańcach getta warszawskiego, do tego stopnia, że miało ono być, na rozkaz Hitlera i Himmlera, starte z powierzchni ziemi. Zamiar ten został wykonany z niemal perfekcyjną dokładnością. A jednak nie w pełni udało się hitlerowcom ich plan zrealizować. Pewne ślady materialne byłego getta ocalały. Im właśnie poświęcony jest niniejszy album. Pokazujemy w nim te zdjęcia z getta, które przedstawiają fragmenty istniejące do dziś we współczesnej Warszawie, na jej obecnych ulicach i podwórkach. Przy zdjęciach umieszczone są fragmenty pamiętników, relacji pisanych w czasie wojny lub tych późniejszych wspomnień, dotyczące przedstawionych miejsc i sytuacji. Chcielibyśmy w czasie kilkugodzinnego spaceru po niezatartych śladach getta przybliżyć zwiedzającym historię Żydów Warszawy w latach 1939-1943.

Marek Edelman, I była miłość w getcie
Świat Książki
Warszawa 2009
"I była miłość w getcie" to bardzo osobiste wspomnienia ostatniego żyjącego przywódcy powstania w getcie warszawskim w kwietniu-maju 1943 roku. Marek Edelman przedstawił w swej książce kilkadziesiąt historii, których motywem przewodnim jest miłość. Obok opowieści romansowych - o ludziach, którzy dzięki uczuciu właśnie w getcie przeżyli najpiękniejsze chwile swojego życia - nie brak również wątków poświęconych wyjątkowym relacjom między rodzicami i dziećmi. Zamiarem autora było przekazanie prawdy o wielkim znaczeniu miłości, która stanowi sens życia - szczególnie w sytuacji jego ciągłego zagrożenia. Edelman zwraca również uwagę, iż w dotychczasowym sposobie mówienia o getcie skupiano się przede wszystkim na opisywaniu grozy tego doświadczenia i odczłowieczającego strachu, pomijając tym samym ważny fakt, że nawet w najgorszych warunkach ludzie pozostają ludzcy, kochają się, pomagają sobie i tworzą wspólnotę. "To wszystko, co mi zostało, takie strzępki pamięci. Ludzie, którym to opowiadałem, pytali, czy to wszystko jest prawda. Tak, prawda. Toczka w toczkę. Koniec, kropka. Więcej już nic." - mówi autor.

Maria Janion, Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie
WAB
Poznań 2009
Zwykliśmy powtarzać, że romantyzm i literatura romantyczna należą do najważniejszych składników polskiej tożsamości narodowej, są jej kamieniem węgielnym i źródłem. Maria Janion wyraźnie pokazuje, że bywa to również źródło zatrute, a nasza tożsamość bardziej oparta jest na fantazmatach i przesądach niż solidnej lekturze i wiedzy szczególnie jeśli chodzi o tematy żydowskie. Bohater, spisek, śmierć - to podstawowe pojęcia kanonu polskiej historii heroicznej, patriotycznej, a więc dominującej w rozpowszechnionych wyobrażeniach. Autorka próbuje spojrzeć na nie od strony żydowskiej. Bohater to przede wszystkim Berek Joselewicz, prawdopodobnie prototyp Mickiewiczowskiego Jankiela. Dzieje pułkownika żydowskiego z czasów kościuszkowskich, podobnie jak powstańców z warszawskiego getta, stanowią dobitne zaprzeczenie stereotypu Żyda-tchórza i wpisują się w polską narrację heroiczną rodem z romantyzmu, jedyną, jaka daje Żydom prawo wstšpienia do panteonu polskich bohaterów narodowych. Spiskiem żydowskim szczegółowo, jak pokazuje Maria Janion, zajmował się Zygmunt Krasiński, tworząc w Nie-boskiej komedii nowożytną sztancę antysemickiej narracji, mit założycielski polskiego antysemityzmu. Przeciwstawne poglšdy Mickiewicza nie zyskały ani tej siły, ani takiego zasięgu. Śmierci przyglšda się autorka na kilka sposobów. W kontekście mitu mordu rytualnego, który inspirował pogromy od średniowiecza do współczesności. W oprawie heroicznej - jak walka i śmierć Joselewicza czy legion żydowski Mickiewicza. W rewolucyjnym zamęcie, wedle stereotypów wywoływanym i planowanym przez Żydów w celu uzyskania władzy nad całym światem. Wreszcie pisze o śmierci jako sposobie rozwiązania żydowskiego problemu tak jak ono się przedstawia Calkowi Perechodnikowi, autorowi Spowiedzi, swoiście ironicznego "dzieła przeklętego", oraz Imre Kertészowi, twórcy genialnego Losu utraconego, który stwierdza: "O czymkolwiek myślę, zawsze myślę o Auschwitz. Jeśli mówię o czymś na pozór całkiem innym, to i tak mówię o Auschwitz. Jestem medium ducha Auschwitz. Auschwitz mówi przeze mnie." Co mówi? Oto również pytanie Wykładów żydowskich.
Omówienie w Dzienniku

Adam Lipszyc, Ślad judaizmu w filozofii XX wieku
Wydawnictwo: Fundacja Mojżesza Schorra
Warszawa 2009
Książka stanowi wprowadzenie w niezwykle zróżnicowany świat filozofii żydowskiej XX wieku. W ujęciu Adama Lipszyca, za "filozofię żydowską" nie należy uważać ani refleksji uprawianej przez ludzi pochodzenia żydowskiego, ani idei, jakie zrodziły się w wąsko pojętych ramach judaizmu. Autor proponuje zaliczyć do filozofii żydowskiej wszystkie te koncepcje, które mniej lub bardziej otwarcie operują podstawowymi kategoriami teologii żydowskiej. "Ślad judaizmu" powstał w oparciu o wykłady prowadzone przez autora w siedzibie Fundacji im. profesora Mojżesza Schorra, która jest wydawcą tej publikacji. Książka, napisana bardzo przystępnym językiem, przeznaczona jest zarówno dla specjalistów, którzy znajdą w niej nowe ujęcia spraw dobrze im znanych, jak i dla szerokiego grona czytelników zainteresowanych tematem, którzy stykają się z nim po raz pierwszy.

Red. Robert Cherry, Annamaria Orla-Bukowska, Polacy i Żydzi: Kwestia otwarta
Wyd. Więź
Warszawa 2009
Książka ukazała się najpierw w Stanach Zjednoczonych w języku angielskim pod tytułem Rethinking Poles and Jews: Troubled Past, Brighter Future. Jest to dzieło zbiorowe pod redakcją Roberta Cherry'ego i Annamarii Orla-Bukowskiej. Głównym tematem analiz i rozważań są tu wzajemne negatywne stereotypy - Polaków na temat Żydów i Żydów na temat Polaków. Książka przedstawia skomplikowane i bolesne uwarunkowania historyczne, ale też pokazuje pozytywne zmiany zachodzące w relacjach polsko-żydowskich w ostatnich latach. Opierając się na rzetelnych badaniach, autorzy pokazują, że dialog i przezwyciężanie trudnej przeszłości są możliwe.

Archiwum Ringelbluma. Dzień po dniu Zagłady
Karta
Warszawa 2008
Jest to opowieść o bezprecedensowym przedsięwzięciu archiwalnym, które dokonało się dzięki pracy grupy ludzi należących do "Oneg szabat". Ludzie skupieni w tej konspiracyjnej organizacji podjęli się - z inicjatywy Emanuela Ringelbluma - trudu szczegółowej dokumentacji życia i zagłady Żydów w czasie II wojny światowej. W zachowanych materiałach znajdują się unikatowe zbiory relacji, dzienników, wspomnień, listów napływających do getta, sprawozdań, dokumentów urzędowych... - powstałych w getcie warszawskim.
Omówienie na łamach Gazety Wyborczej

Anka Grupińska, Najtrudniej jest spotkać Lilith
Austeria
Kraków 2008
Książka Anki Grupińskiej to reporterska próba opisania świata chasydek, najbardziej ortodoksyjnych spośród religijnych Żydówek izraelskich. Kobiety te, żyjąc w świecie szczelnie zamkniętym przez tradycję i mężczyzn, kształcone tak, by wiedziały, że wiedzieć nie muszą, wypełniają swój los według od wieków obowiązującego schematu. Dokonując jednak indywidualnych wyborów w obrębie wytyczonych im granic, wiodą własne życie. Ich codzienność, a także opowieści o polskich, ukraińskich, rumuńskich czy węgierskich dworach chasydzkich wpisane są tu w izraelską współczesność lat dziewięćdziesiątych. Tekst reporterski wzbogacony jest licznymi objaśnieniami, tablicami drzew genealogicznych dynastii chasydzkich i zdjęciami.

Dawid Grosman, Patrz pod: Miłość
Świat Książki
Warszawa 2008
Momik dorasta w Izraelu lat 1950. Pewnego dnia niespodziewanie w jego domu pojawia się dziadek, który rzekomo zginął podczas wojny. Opowiada historię z kraju Tam, która chłopcu nie mieści się w głowie, i... znika. Żeby pojąć straszne losy swej rodziny i narodu, Momik zostaje pisarzem. Podążając śladami swego duchowego mistrza, Brunona Schulza, trafia do Polski czasów Solidarności. Pisze też obozową psychodramę o kacie i ofiarze. A wszystko po to, by zrozumieć Zło. Czym jest? Dlaczego człowiek je czyni? Czy można się go pozbyć raz na zawsze? Wielowątkowa powieść, łącząca humor i tragizm, codzienność i metafizykę, pełna zaskakujących obrazów i spostrzeżeń, obejmuje ponad czterdzieści lat.

Marian Pankowski, Była Żydówka, nie ma Żydówki
Wyd. Krytyki Politycznej
Warszawa 2008
Najnowsza powieść Mariana Pankowskiego jest parabolą polsko-żydowskiego losu. Tytułowa ostatnia Żydówka z miasta N. zostaje zaproszona już po wojnie przez swoich rodaków z odległej "amerykańskiej krainy" na spektakl, którym mają być jej własne tragiczne losy. Opowiadając swoją historię, wraca do zapomnianej przeszłości i po raz kolejny zostaje przez nią uwięziona. Pankowski przywołuje cały wachlarz ludowych stereotypów antyżydowskich w postaci owadów, węży i bezwstydnych kotów, które nigdzie długo miejsca nie zagrzeją ze względu na rewolucyjne popędy. Na tym tle rozgrywa się odwieczna rywalizacja w cierpiętnictwie pomiędzy Polakami i Żydami, dziś dostrzeganym jedynie w szumnych debatach na temat pamięci i w patetycznych rocznicach, w czasie których ofiary są już tylko aktorami.

Howard Jacobson, Wieczory kaluki
Wyd. Cyklady
Warszawa 2008
Max Glickman, brytyjski Żyd mieszkający w Crumpsall Park, powinien wieść pogodne życie u boku swej eleganckiej matki urządzającej wieczorki dla przyjaciół, którzy uwielbiają niemal tak samo jak ona karcianą grę kaluki, oraz ojca ateisty obwieszającego ściany zdjęciami ulubionych mistrzów boksu. Ale inne głosy szepczą mu o Buchenwaldzie, eksterminacji i niemożności zapomnienia.
Zafiksowany na punkcie zbrodni popełnionych przeciwko jego ludowi, ale nieumiejący żyć pośród swoich, Max wyprowadza się, żeni z gojką (gojkami) i rysuje komiksy o żydowskich cierpieniach, którymi nikt, a już najmniej sami Żydzi, się nie interesuje. Ale jest to znośne życie, całkiem znośne, dopóki jego dawno zapomniany przyjaciel z dzieciństwa, Manny Washinsky, nie zostaje wypuszczony z więzienia. Powolutku, nawiązując z nim kontakt i próbując zrozumieć, dlaczego zrobił Buchenwald z własnego domu dusząc gazem własnych rodziców, Max poznaje historię ortodoksyjnej rodziny Manny'ego, a zwłaszcza dzieje miłosnej afery jego brata z pół-Niemką. Na domiar złego wciąga się w obsesję Holokaustu, z której nie ma ani nie może być ucieczki.
Howard Jacobson (ur. 24.08.1942 r. w Manchesterze), brytyjski pisarz, autor dziewięciu powieści i czterech dzieł non-fiction. Zdobywca nagrody Bollinger Everyman Wodehouse Prize w 1999 za komediową powieść "The Mighty Walzer". W 2006 r. "Wieczory kaluki" znalazły się na liście książek nominowanych do nagrody Bookera. Często nazywany brytyjskim Philipem Rothem, z właściwym sobie humorem i przewrotnością pisarz twierdzi, że jest "żydowską Jane Austin". Podkreśla, że "komedia jest bardzo ważną częścią tego, co robię".
Recenzja w Gazecie Wyborczej

Geraldine Brooks, Ludzie księgi
Wyd. Cyklady
Warszawa 2008
Konserwatorka starych ksiąg Hanna Heath, odbiera o drugiej w nocy telefon. Zostaje pilnie wezwana do Sarajewa, aby zbadać autentyczność średniowiecznej żydowskiej księgi, tzw. Hagady Pesachowej, która zaginęła na parę lat podczas działań wojennych, a teraz ma zostać wystawiona w Muzeum Narodowym.
Jest to bezcenny manuskrypt z XIV wieku i swoiste kuriozum: bogate ilustracje jawnie przeczą religijnej zasadzie, zakazującej sporządzania wizerunków żywych istot. Dziwnym trafem dzieło uratował muzułmański bibliotekarz Ozren Karaman, ukrywając je podczas bombardowań w podziemiach banku.
Hanna przystępuje do pracy i idąc tropem drobnych śladów, znajduje klucze do niezwykłej historii manuskryptu. Skrzydełko owada, plama rozlanego wina, biały włos... - każdy z tych drobiazgów wprowadza czytelnika w osobny rozdział dziejów księgi: najpierw cofamy się w czasy drugiej wojny światowej i grozy okupacji, potem do XIX-wiecznego Wiednia, gdzie mieszka pewien wredny introligator, w roku 1609 odwiedzamy Wenecję, w której inkwizytor Domenico Vistorini prowadzi teologiczną dysputę z rabbim Judą Arje, i wreszcie trafiamy do Sewilli z okresu "złotego wieku", gdzie Żydzi, chrześcijanie i muzułmanie żyją w przykładnej zgodzie. Tu odsłania się wreszcie tajemnica powstania przepięknego manuskryptu...
Każda opowieść to perełka literacka, a wszystkie łączą się w zaskakujący ciąg wydarzeń, pokazując na przestrzeni 500 lat kolejnych jej bohaterów - tytułowych "ludzi księgi", który mieli swój udział w jej powstaniu, przechowaniu i ratowaniu. Tymczasem Hanna nawiązuje romans z dzielnym bibliotekarzem, a równocześnie okazuje się, że księga wzbudziła zainteresowanie paru innych osób: jej kolegów konserwatorów, władz Bośni oraz agenta Mosadu. Co jeszcze się wydarzy? Ile ludzi połączy lub podzieli tajemnicza księga?
Powieść Geraldine Brooks oparta jest na autentycznej historii tak zwanej Sarajewskiej Hagady Pesachowej, żydowskiej księgi datowanej na 1350 rok, jednej z najstarszych powstałych w średniowiecznej Hiszpanii (Katalonii). Jest to piękny manuskrypt spisany na cielęcej skórze, bogato ilustrowany i złocony. Prawdopodobnie powstał na zamówienie, jako prezent ślubny, a plamy po winie świadczą, że musiał być używany podczas uroczystych uczt sederowych z okazji święta Pesach.
Geraldine Brooks - pisarka i dziennikarka, pochodząca z Australii. Studia ukończyła na uniwersytecie w Sydney, następnie przez kilka lat pracowała jako reporterka dla "The Sydney Morning Herald". W 1982 r. zdobyła stypendium na udział w programie studiów dziennikarskich na Columbia University w Nowym Jorku. Pracowała dla "The Wall Street Journal", gdzie zajmowała się kryzysem i konfliktami w Afryce, na Bliskim Wschodzie i na Bałkanach. Jej pierwsza powieść "Year of Wonders: A Novel of the Plague", stała się międzynarodowym bestsellerem. W 2006 roku otrzymała nagrodę Pulitzera za kolejną powieść historyczną z czasów wojny secesyjnej pt. "March". Jest także autorką wyróżnionych nagrodami wspomnień Foreign Correspondence o poszukiwaniach korespondencyjnych przyjaciół w dzieciństwie.

Barbara Stanisławczyk, Czterdzieści twardych. Wojenne losy Polaków i Żydów - prawdziwe historie
Wyd. Rebis
Poznań 2008
Ta wojna zdemaskowała człowieka. Jakiegoś Polaka, jakiegoś Żyda, jakiegoś Niemca, Rosjanina, Ukraińca, Łotysza, Litwina... To nie narody były dobre albo podłe, bohaterskie lub tchórzliwe... tylko konkretni ludzie.
Książka ta opowiada o splecionych losach Polaków i Żydów w czasie drugiej wojny światowej i dramatycznych ludzkich wyborach - o najwyższym poświęceniu i cichych bohaterach, którzy często wcale się za takich nie uważają. Ukazuje też specyficzne więzi, jakie rodzą się między prześladowanymi a ich wybawcami. Autorka wykracza poza czasy wojenne, ukazując dalsze zawikłane historie wybawców, którzy niekiedy sami stawali się ofiarami.
Autentyczne relacje uczestników wydarzeń, zdjęcia, przytaczana powojenna korespondencja sprawiają, że jest to lektura przejmująca, a zarazem wartościowy historyczny dokument.

Ilona Dworak-Cousin, Dybuk wspomnień
Wyd. Austeria
Kraków 2008
"Będąc niedawno w Muzeum Diaspory w Tel-Awiwie, nacisnęłam guzik imponująco skomputeryzowanego systemu informacji. Kraków - miasto mojej matki. Moi przodkowie byli tam już w połowie XIII wieku, Chrzanów - miasto mojego ojca. Nagle znajduję w tym wszystkim swojego dziadka, rabina Lejba Cipera, jego żonę Fanię i kuzyna ojca, dr Szmuela Cipera, z zawodu adwokata, który przed I wojną światową był wiceburmistrzem Chrzanowa.
Oczami duszy widzę ulice Krakowa i kamienice zaprojektowane przez braci mojej matki. Polska była ich ojczyzną. Zakopane, "Dom Turysty" - jednym z jego projektantów był mój ojciec.
A ja? Pisząca po hebrajsku. Licząca i śniąca po polsku. Izraelka? Polka? Od kilkunastu lat, prawie co roku, odwiedzam Polskę. Znowu wdycham w siebie zapach ulubionego bzu, znowu patrzę na niekończące się horyzonty wiecznie zielonych lasów. "Cały świat podobny jest do wąskiego mostu - mówił rabbi z Bracławia. Jeśli przypadnie mi jakaś rola, nawet najmniejsza, w położeniu pojedynczego drzewa na przęsłach tego mostu, to moje wyjazdy do Polski, oprócz osobistego znaczenia, mają również głębszy sens. "Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy" - to ważne dla mnie słowa. Polska mój pierwszy dom. "Jeszcze nie utraciliśmy nadziei, nadziei dwóch tysiącleci" - hymn Izraela, mojego obecnego domu. Modlę się o oba moje domy, płynę z muzyką ich hymnów."

Joanna Preizner (red), Gefilte film. Wątki żydowskie w kinie
Szolem Alejchem
Kraków 2008
Wątki i motywy żydowskie inspirowały kino od początku jego istnienia. Żydowska historia, kultura, mity i legendy były tematem dla wielu kinematografii europejskich, a także amerykańskiej. Pojawiały się w filmach autorskich i dostarczały materiału kinu gatunkowemu.

Julia Makosz, Przemysław Piekarski, Podręcznik pisma jidysz (Manual of Yiddish script)
Szolem Alejchem
Kraków 2008
W prosty i przyjazny sposób uczy alfabetu hebrajskiego (odręcznego i drukowanego) w odmianie jidysz. Równocześnie jest rodzajem zeszytu ćwiczeń. Przeznaczony jest dla czytelników polsko- i anglojęzycznych

Piosenki na Szabat i święta
Szolem Alejchem
Kraków 2008
Śpiewnik zawiera ponad 70 piosenek w języku jidysz - teksty w alfabecie hebrajskim i w transkrypcji, polskie streszczenia oraz nuty. Obok piosenek związanych z Szabatem i innymi świętami posiada także rozdział z żydowskimi piosenkami "biesiadnymi".

Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza, Małopolski i Śląska w latach 1918-1942
Adam Marszałek
2008
W "Gminach żydowskich pogranicza Wielkopolski, Mazowsza, Małopolski i Śląska w latach 1918-1942" przedstawiono dzieje 40 gmin żydowskich działających w powiatach: kaliskim, kolskim, konińskim, łęczyckim, sieradzkim, tureckim, wieluńskim w okresie rozkwitu aktywności społeczno-politycznej i kulturalnej mieszkańców w międzywojniu (1918-1939) oraz zagłady podczas niemieckiej okupacji ziem polskich (1939-1942). Książka jest rodzajem leksykonu, który pozwala zapoznać się nie tylko z historią poszczególnych gmin żydowskich i ich mieszkańców, lecz także przybliża specyfikę pogranicznych, małomiasteczkowych społeczności żydowskich, które mimo wielu cech wspólnych i niewielkich dzielących je odległości, różniły się czasem w sposób zasadniczy. Zamieszczone aneksy umożliwiają pogłębienie wiedzy o żydowskich mieszkańcach miast i miasteczek, wykonywanych przez nich profesji oraz miejscach zamieszkania.

Adam Kopciowski, Księgi pamięci gmin żydowskich. Bibliografia
Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie
Lublin 2008
Księgi upamiętniające zniszczone w wyniku Zagłady gminy żydowskie wydawano w latach powojennych z inicjatywy ziomkostw zrzeszających m.in. Żydów ocalałych z Szoa. Większość ksiąg ukazała się w dwóch językach żydowskich - jidysz i hebrajskim - w Izraelu, Stanach Zjednoczonych oraz Argentynie. W bibliografi umieszczono opisy 646 ksiąg oraz ich przekładów dotyczących miejscowości znajdujących się w 1939 roku w granicach Polski, ZSRR i republik nadbałtyckich. 540 z nich upamiętnia gminy żydowskie II Rzeczypospolitej. W Polsce największe kolekcje ksiąg pamięci posiadają Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie, Instytut Studiów Strategicznych w Krakowie oraz Zakład Kultury i Historii Żydów UMCS w Lublinie.

Pysiak Krzysztof, Żydowska kuchnia. Podróże kulinarne
Wyd. Rzeczpospolita
Warszawa 2008
Kolekcja "Podróże kulinarne. Tradycje, smaki, potrawy" to unikatowe połączenie praktycznej wiedzy kulinarnej z ciekawostkami pozwalającymi poznać i odczuć różnorodny klimat i tradycje kuchni każdego z 25 krajów świata. Oprócz najsłynniejszych, wartych polecenia przepisów wybranego kraju, w każdym tomie czytelnicy poznają także sekrety tworzenia typowych dla danej kuchni smakołyków, ich historie, obyczaje biesiadowania oraz najbardziej typowe potrawy i przyprawy.

Jolanty Żyndul (red), Różni razem. Młodzi polscy naukowcy o Żydach
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Warszawa 2008
Na tom składają się teksty historyczne oraz dotyczące sztuki żydowskiej, religii, zagadnień związanych z tożsamością żydowską we współczesnej Polsce oraz stosunku Kościoła katolickiego do judaizmu. Pomieszczenie tak bardzo różnych tekstów w jednym tomie pokazuje, jak ważne jest interdyscyplinarne podejście do badania problematyki żydowskiej i gdzie znajdują się luki w uniwersyteckim kształceniu osób zainteresowanych szeroko pojętą judaistyką. Materiał zgromadzony w książce stanowi pokłosie I Ogólnopolskiej Konferencji Judaistycznej Młodych Naukowców, przygotowanej przez Sekcję Historia i Kultura Żydów Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW przy organizacyjnej pomocy Centrum im. Mordechaja Anielewicza, która odbyła się w czerwcu 2005 roku w Instytucie Historycznym UW.

Jonathan Littell, Łaskawe
Wyd. Literackie
Kraków 2008
"Łaskawe" to fikcyjne wspomnienia byłego oficera SS, Maximiliana Aue, doktora prawa konstytucyjnego, miłośnika muzyki, literatury i filozofii, a jednocześnie nazistowskiego zbrodniarza, któremu po wojnie udało się uniknąć kary i znaleźć bezpieczny azyl za biurkiem dyrektora fabryki koronek na północy Francji. Szokujący autoportret nazisty-estety, który patrząc na pogromy ludności żydowskiej myśli o Platonie i bardziej niż Rosenberga czy Hansa Franka woli cytować Tertuliana.
Powieść Jonathana Littella ukazuje kulisy Zagłady i rolę, jakš w jej przygotowaniu odegrali technokraci i eksperci: prawnicy, ekonomiści i świetnie wykwalifikowana kadra administracyjna. To znakomicie udokumentowana powieść historyczna (większość spośród kilkuset postaci pojawiających się w książce to postaci historyczne), stawiająca pytanie o korzenie nazistowskiej zbrodni, a zarazem uniwersalna przypowieść o spotkaniu Człowieka ze Złem. Wielowątkowa, licząca ponad tysiąc stron epopeja zbudowana na wzór suity Johanna Sebastiana Bacha i nasycona pięknie aluzjami do greckiej tragedii o matkobójcy Orestesie oraz ścigających go Eryniach, zwanych też Boginiami Łaskawymi...
Jonathan Littell - amerykański pisarz urodzony w 1967 roku w Nowym Jorku. Łaskawe to jego "pierwsze dzieło literackie". Napisana w języku francuskim powieść została wyróżniona Nagrodą Goncourtów (autor jest pierwszym w historii Amerykaninem, który otrzymał to prestiżowe wyróżnienie) oraz Grand Prix du Roman przyznawaną przez Akademię Francuską. Przekłady książki ukazały się już m.in. w Hiszpanii, Portugalii, Brazylii, Niemczech oraz w Izraelu. W przygotowaniu jest tłumaczenie na język angielski.

Daniel Mendelsohn, Zagubieni. W poszukiwaniu sześciorga spośród sześciu milionów
Wyd. Czarne
Wołowiec 2008
"Daniel Mendelsohn, filolog klasyczny, autor cenionych książek, podejmuje misję niemal niemożliwą do zrealizowania: postanawia odkryć, co stało się z jego rodziną podczas drugiej wojny światowej, jaki był los Szmila, najstarszego brata dziadka, jego żony i czterech córek - sześciu Żydów z sześciu miliona zamordowanych podczas Zagłady. Sześć milionów - to tylko przerażająca liczba, która nie pozwala uzmysłowić sobie ogromu całej tragedii. Inaczej jest z sześcioma konkretnymi osobami, mają one imiona i nazwiska, można ujrzeć je na fotografii" - Michał Sobelman
"Jest w tej pracy przekonanie, bardzo mi drogie i mam wrażenie, nader ważne: pamięć, żeby nie była tylko rytualnym, ba, nawet pięknym i szczerym gestem, musi uciec uogólnieniom, okolicznościowym formułom. Zagłada jest zbiorczym imieniem milionów pojedynczych cierpień i śmierci. Tylko wtedy, gdy zdołamy dotrzeć do pojedynczych losów i możemy zacząć rozumieć, co się stało i jakie wydarzenie ciąży na nas" - Paweł Śpiewak
"Wzruszająca, jedyna w swoim rodzaju powieść detektywistyczna, której akcja osadzona jest w kontekście historii o zagadkowych interwencjach Boga w ludzkie losy i pogłębiona refleksją o nieuniknionej i niepojętej roli przypadku" - J.M. Coetzee
Przeczytaj fragment

Joanna Tokarska-Bakir, Legendy o krwi. Antropologia przesądu
WAB
Warszawa 2008
Najnowsza książka Joanny Tokarskiej-Bakir dotyczy etnografii antysemityzmu i antyjudaizmu. Autorka kontynuuje rozważanie, które zostały rozpoczęte w "Obrazie osobliwym. Hermeneutycznej lekturze źródeł etnograficznych: wielkich opowieściach". Wnikliwie śledzi losy przesądu popularnego w Europie, a żywego do dziś między innymi w Sandomierzu, owych "legend o krwi" (tzw. blood libels), który przypisuje Żydom tzw. mordy rytualne i profanacje eucharystii.
Siła książki tkwi w ponownych odczytaniu starych tekstów w kontekście nowych metod badawczych. Swoje wnioski autorka opiera na analizie m.in.: rękopiśmiennych średniowiecznych tekstów łacińskich rozpowszechniających wiarę w blood libel, poczynając od Historiae memorabiles Rudolfa von Schlettstadta, a także literatury antysemickiej. Rozważanie są podpierane wywiadami etnograficznymi z mieszkańcami terenów, gdzie pamięć o blood libel jest wciąż żywa. Badania Tokarskiej-Bakir mają charakter interdyscyplinarny - wykorzystując ustalenia historyków, socjologów i psychologów społecznych interpretuje przebadane już źródła historyczne z perspektywy antropologicznej, łącząc analizę folklorystyczną, antropologię filozoficzną, teologię, religioznawstwo oraz psychoanalizę.
"Tokarska-Bakir jest etnografem, a więc nie same fakty ją interesują, ale to, co o faktach myślimy, jak je zapamiętujemy, które i dlaczego wypieramy, oraz to, jakie symboliczne lub mityczne znaczenia skłonni jesteśmy im nadawać. Zastanawia ją więc nie samo zdarzenie, to interesuje historyków, z którymi zresztą wchodzi niejednokrotnie w spór, ale nasze pojęcie o zdarzeniu zepchniętym niekiedy w sferę tabu i powody, dla których podejmujemy się często zaciekłej obrony tego tabu" - Marek Radziwon, Gazeta Wyborcza

Mirosław Łapa (red.), Kępińscy Żydzi
Pismak
Kępno 2008
Książka pod redakcją Mirosława Łapy jest zbiorem studiów i dokumentów poświęconych kępińskim Żydom. Książka składa się z ośmiu rozdziałów, bibliografii i indeksu osób, w sumie liczy 250 stron. We wstępie autor pisze, iż jego zamiarem było ocalenie od zapomnienia świata, który istniał na ziemi kępińskiej od ponad trzech stuleci, a którego ślady wciąż daje się odnaleźć wśród miejscowych zaułków i domów. Ten zamiar Mirosław Łapa osiagnął.
Dodatkowym walorem książki są wspomnienia mieszkańców Kępna, ludzi, którzy pamiętali swych żydowskich sąsiadów. Relacje osób, które widziały tamten świat. To ostatni moment do spisania takich żywych historii, wysłuchania ludzi, którzy wraz ze sobą zabiorą wspomnienia, koloryt i pamięć tamtego świata.

rabin Sacha Pecaric, Osiem wykładów o Psalmach (4 płyty CD)
Pardes
Kraków 2008
Księga Psalmów jest najwyższą ekspresją poezji biblijnej, paradygmatem modlitwy, intensywnym głosem człowieka powierzającego Bogu swoje troski i zachwyt. W ośmiu wykładach, wygłoszonych w lipcu 2008 roku w Krakowie, rabin Sacha Pecaric dokonuje analizy wybranych Psalmów w duchu żydowskiej tradycji, eksponując ich związki z ideami Tory. W świetle rabinicznych komentarzy, midraszy, myśli kabalistycznej, współczesnej filozofii języka, inspiracji Lévinasowskich - Psalmy ukazują swą wyjątkowość. W nowatorskim, acz silnie popartym przez autorytety judaistyczne, odczytaniu rabina Pecarica, Psalmy są przede wszystkim usiłowaniem znalezienia drogi powrotu do tego czystego i bezpośredniego języka, który utraciliśmy, gdy upadła wieża Bawel.
Oto tematy poszczególnych wykładów:
1. Wprowadzenie do poetyckiego języka Psalmów. 37'20"
2. Psalm 1. Psalmy jako poszukiwanie mowy czystej. 27'52"
3. Psalm 29. Tora jako głos Boga. 21'28"
4. Psalm 104. Piękno świata stworzonego przez Boga. 30'26"
5. Psalm 121. Droga przez życie jako duchowe wzrastanie. 29'57"
6. Psalm 136. Wielki Halel. 27'26"
7. Psalm 145. Tajemnica Boskiego Imienia. 28'44"
8. Psalm 150. Każdy umysł będzie chwalił Boga. 28'58"

Joseph Bialowitz, Philip Bialowitz, Bunt w Sobiborze. Opowieść o przetrwaniu w Polsce okupowanej przez Niemców
Nasza Księgarnia
Warszawa 2008
W październiku 1943 roku Philip Bialowitz brał udział w buncie więźniów w obozie koncentracyjnym w Sobiborze. Uzbrojeni w noże, zabili esesmanów, wcześniej zwabionych do pomieszczeń gospodarczych. Blisko sześciuset więźniów podjęło próbę ucieczki. Uciekło 200 Żydów, z których wyzwolenia doczekało zaledwie 47. Książka jest relacją naocznego świadka i uczestnika tych dramatycznych wydarzeń.
"Philip Bialowitz to bardzo silny głos sumienia ludzkości, a jego książka stanowi unikalne świadectwo prawdy o najciemniejszym okresie historii" - Władysław Bartoszewski
http://www.buntwsobiborze.pl

Eli Barbur, Tsunami za frajer. Izrael - Polska - Media
Sic!
Warszawa 2008
Od autora: "Zacząłem pisać te blogowe felietony pod koniec sierpnia 2006, żeby pogadać o mediach, Iranie, Bliskim Wschodzie i sprawach polsko-żydowskich w sposób otwarty i nieformalny. Zakończyła się właśnie II wojna libańska, która wykazała, że w XXI wieku charakter konfliktów zbrojnych może się całkowicie zmienić. Nie będą to już wojny między państwami lub grupami państw, lecz między państwami i bandami terrorystycznymi, wykorzystującymi cywilów jako "żywe tarcze". W takich warunkach mechanizmy medialne odgrywać będą jeszcze większą rolę niż dotychczas. Według mnie rozmowa o tych sprawach nie powinna być ograniczana poprawnością polityczną - stąd obrana przez mnie formuła blogowa, umożliwiająca bezpośredni kontakt z Czytelnikiem w czasie rzeczywistym. Teksty zawarte w tej książce ukazywały się najpierw w portalu wirtualnemedia.pl, a począwszy od grudnia 2007 także w salonie24.pl" - Eli Barbur

Zeruya Shalev, Po rozstaniu
WAB
Warszawa 2008
Trzydziestosześcioletnia mieszkanka Jerozolimy, archeolożka, bada historię tajemniczego zatopienia wyspy Tery, przez wielu historykow utożsamianej z mityczną Atlantydą. W życiu osobistym Elli również szykuje się kataklizm: w imię swoiście pojętej wolności i niezależności kobieta decyduje się porzucić męża. Odtąd musi samodzielnie stawiać czoła rzeczywistości, poradzić sobie z winą, żalem, rozczarowaniem, a ponadto z problemami synka, któremu trudno jest zaakceptować rozstanie rodziców. Ella podejmuje terapię, podczas której zbliża się do prowadzšcego ją psychiatry. Czy tym razem zdoła stworzyć szczęśliwy związek? Czy uda jej się wymazać z pamięci trudną i bolesną przeszłość? Zeruya Shalev porusza tematy, które ocierają się o melodramat, jednak dzięki wnikliwemu spojrzeniu, wrażliwości i wirtuozerii językowej nigdy nie przekracza granicy banału; swoje historie zamienia w solidną literaturę. Losy jednej kobiety stają się diagnozą współczesnej rodziny, małżeństwa, związku.
Wywiad z autorką

Lily Brett, Lecimy w kulki
Cyklady
Warszawa 2008
Zabawna, błyskotliwa, skrząca się humorem, ciepłem i trafnymi obserwacjami współczesna powieść obyczajowa.
Główna bohaterka Ruth Rothwax, właścicielka małej firmy na Manhattanie, zajmuje się w życiu tym, co naprawdę lubi: pisaniem listów na zlecenie i zamartwianiem się o wszystko. Ale trudno spokojnie się martwić, gdy po biurze krąży jej ojciec Edek. Uroczy staruszek doprowadza ją do szału ze swą manią niesienia pomocy. Na psychiczne wsparcie przyjaciółek nie ma co liczyć, bo przecież są małostkowe, zazdrosne i nieustannie z sobš konkurują. W imię kobiecej solidarności Ruth przysięga sobie, że ona nigdy taka nie będzie... Do chwili gdy na scenę wkracza kobieta, która wywraca jej życie do góry nogami.
W Nowym Jorku ląduje Zofia, polska femme fatale z pokaźnym biustem, błyskiem w oku i talentem do pieczenia "kulek". To znaczy pulpetów. Jak na złość okazuje się, że Edek wprost uwielbia biust, błysk i pulpety. I zamierza dołożyć wszelkich starań, żeby dziarskiej Polce pomóc w otwarciu własnego interesu w wymarzonej Ameryce. Dla Ruth ów błysk w oczach Zofii oznacza tylko tyle, że zbliżają się kłopoty. I trzeba zacząć się martwić na potęgę.
Lily Brett urodziła się w Niemczech w rodzinie ocalałych z Holokaustu i jako dziecko wyjechała na stałe do Australii w 1948 roku. Mając zaledwie 19 lat, zaczęła pisywać do "Go Set", gazety rockowej i podróżowała po całym świecie przeprowadzając wywiady z wielkimi gwiazdami, jak Janis Joplin, Jimi Hendrix i Rolling Stones.
Jej pierwsza książka "The Auschwitz Poems" została nagrodzona Victorian Premier's Award w dziedzinie poezji w 1987 roku. Książka "Too Many Men" stała się międzynarodowym bestsellerem. "Lecimy w kulki" to najnowsza powieść pisarki i pierwsza opublikowana w Polsce.
Fragment powieści

Amos Oz, Poznać kobietę
Rebis
Poznań 2008
Życie agenta izraelskiego wywiadu z dnia na dzień mocno się zmienia. Po nagłej śmierci żony przenosi się z Jerozolimy do Tel Awiwu. Przechodzi na emeryturę i zamieszkuje z 3 kobietami: matką, teściową i córką. Z dnia na dzień z agenta przeistacza się w filozofa domatora analizującego przeszłość i swoje związki z kobietami. Szpiegowska natura nie pozwala jednak o sobie zapomnieć...
Przez całe życie starał się rozszyfrowywać zagadki innych ludzi, teraz zaś stanął w obliczu własnych skrzętnie skrywanych tajemnic i kłamstw. Autor z właściwym sobie mistrzostwem wnika w meandry psychiki bohatera, ukazując wewnętrzną ewolucję na tle jego doświadczeń jako byłego szpiega oraz wyrazistych postaci czterech bliskich mu kobiet.

Imre Kertesz, Dossier K.
WAB
Warszawa 2008
Rozmowy, jakie przeprowadził ze mną mój przyjaciel i redaktor Zoltan Hafner w latach 2003/2004 z myślą o tak zwanym "ogólnym" wywiadzie, nagrano na tuzin taśm magnetofonowych. Dossier ze spisanym i zredagowanym tekstem dotarło do mnie w hotelu w Gstaad, małym szwajcarskim mieście. Kiedy przeczytałem pierwsze zdania, odłożyłem manuskrypt na bok i, by tak rzec, mimowolnie otworzyłem laptopa... Tak powstała jedyna z moich książek, do której napisania skłonił mnie raczej zewnętrzny impuls niż wewnętrzna pobudka: regularna autobiografia. Jednakże zgodnie z propozycjš Nietzschego, który wywodzi powieść z dialogów platońskich, czytelnik dostaje do rąk właściwie powieść - Imre Kertesz
"Dossier K." to wzorcowy przykład tego, jak powinno się przeprowadzać wywiad. Ta książka to dialog. Kertész, który pyta, ma świetne wyczucie, kiedy drążyć temat, a kiedy odpuścić Kertészowi, który odpowiada. "Dossier K." powinno stać się lekturą obowiązkową na wszelkiego rodzaju studiach dziennikarskich - Suddeutsche Zeitung
Fragment 1
Fragment 2
Fragment 3

Piotr Głuchowski, Marcin Kowalski, Nie trzeba mnie zabijać
Agora
Warszawa 2008
"Nie trzeba mnie zabijać" to wstrząsająca historia ucieczki żydowskiego dziecka przeznaczonego na śmierć. Cudem ocalony, pochwycony i przygarnięty przez katów, przywdziewa mundur łotewskiego legionisty Waffen SS. Walczy na froncie wschodnim, hitlerowska propaganda czyni zeń gwiazdę: najmłodszego nazistę III Rzeszy. Po wojnie - razem z bałtyckimi sojusznikami Hitlera - musi uciekać na Zachód. Pod koniec życia wraca do Europy, by odzyskać utraconą tożsamość i dotrzeć do najgłębiej skrywanego tabu.

Leon Poliakov, Historia antysemityzmu, t. 1 i 2
Wyd. Universitas
2008
"Chciałem wiedzieć, dlaczego chciano mnie zabić. To była prawie sprawa osobista". Tak odpowiadał Leon Poliakov na pytanie, dlaczego zajął się antysemityzmem.
Niniejsze dwutomowe wydanie "Historii antysemityzmu" nie jest tylko wydaniem skróconym czterotomowego dzieła, które ukazało się w latach 1956 - 1977. Ta nowa, skorygowana, uzupełniona i uaktualniona wersja, w której Léon Poliakov zrezygnował z kilku fragmentów i z przypisów, stanowi bez wątpienia najważniejsze dzieło naukowe na temat antysemityzmu.
Pierwszy tom obejmuje okres od starożytności do czasów nowożytnych. Drugi tom rozpoczyna europejskie oświecenie, a kończy - szaleństwo ludobójstwa.

Nechama Tec, Daniel w jaskini lwa. Życie Oswalda Rufeisena
Nowy Świat
Warszawa 2008
Nazywany popularnie Bratem Danielem, o. Daniel Rufeisen przyszedł na świat w żydowskiej rodzinie na południu Polski. By uniknąć niemieckiego aresztowania ukrywał się w żeńskim klasztorze przez okres jednego roku. W tym okresie podjął decyzję o przyjęciu katolicyzmu. Pomógł w ocaleniu setek Żydów w mieście Mir na Białorusi. Po II wojnie światowej powrócił do ojczyzny, gdzie wstąpił do karmelitów i przygotowywał się do kapłaństwa.
W latach 50. po przeniesieniu się do Izraela poprosił o nadanie izraelskiego obywatelstwa. Argumentował swoją prośbę pochodzeniem i tożsamością kulturową, do której się zawsze przyznawał. Niektóre odłamy judaizmu uznawały go za Żyda. Władze odmówiły przyznania mu obywatelstwa z powodu wyznania. Po apelacji do Sądu Najwyższego, Rufeisen całkowicie przegrał sprawę.
Z czasem przyznano mu obywatelstwo. Do końca życia Rufeisen żył w karmelitańskim klasztorze Stella Maris na Karmelu w Hajfie.
Warto poznać dzieje tego nietuzinkowego człowieka, które Nechama Tec opisała z tak drobiazgową starannością i dobrym udokumentowaniem - prof. Władysław Bartoszewski
Są książki opisujące zdarzenia niewiarygodne, ale w pełni prawdziwe. To jedna z nich - The New York Times - Literary Supplement
Historia Rufeisena jest wyjątkowa, zwłaszcza w wersji Nechamy Tec - Publishers Weekly

Éric-Emmanuel Schmitt, Dziecko Noego
Wyd. Znak
Kraków 2008
W okupowanej Belgii katolicki ksiądz ukrywa żydowskiego chłopca Josepha. Chłopcu udaje się przeżyć, odnajduje rodziców i po latach opowiada swoją historię. Cała ta opowieść nie różniłaby się niczym od wielu innych, które znamy, gdyby nie to, że ojciec Pons ocala nie tylko życie Josepha, ale coś znacznie więcej.
Eric-Emmanuel Schmitt znowu nas zaskakuje, wzrusza i skłania do refleksji. Ta oparta na autentycznych wydarzeniach opowieść o różnorodności, tolerancji i poszukiwaniu tożsamości ma wymiar uniwersalny. Łączy humor z powagą i udowadnia, że o dobru można mówić w sposób prosty, piękny, a zarazem pozbawiony sentymentalizmu.

Etgar Keret, Tęskniąc za Kissingerem
WAB
Warszawa 2008
Pięćdziesiąt jeden opowiadań. Każde z nich oryginalne, tragikomiczne. W każdym zawiera się pełna myśl pisarza - czarodzieja rzeczywistości. Historie ludzi i rzeczy: chłopiec ratujący ulubioną zabawkę przed ojcem; mężczyzna, który nie potrafi wybrać między matką a ukochaną; wynalezienie leku na samotność; walka z chodnikami. Na świat przedstawiony u Kereta składają się scenki jak z teledysków MTV: krótkie, urywane, migotliwe, ukazujące jedynie ułamek rzeczywistości, prawdę fragmentu. Sytuacje dramatyczne, rozpaczliwe stają się tu groteskowe, przypominają karnawałową zabawę czy jarmark. Autor osiągnął mistrzostwo w opisie swojej wizji świata. Czy tylko swojej?

Maria Lewińska, Z maską na twarzy
PIW
Warszawa 2006
Maria Lewińska, pisarka mieszkająca w Izraelu, od lat jest jednym z najwrażliwszych i najbardziej wnikliwych obserwatorów nastrojów i zachowań tych środowisk izraelskich, które wywodzą się z Polski, utrzymują z Polską żywą więź i na swój sposób odczuwają podwójną izraelsko-polskš tożsamość.
Nowa książka Marii Lewińskiej napisana bogatym, żywym językiem zawiera szkice nowelistyczne i eseje pisane w dużej mierze w okresie zainicjowanej przez USA interwencji w Iraku. Autorka śledzi życie Żydów polskich przybyłych do Izraela, ich codzienne zmagania z islamskim terrorem. Z całkowitą szczerością pisze o wymuszonym niejako lękiem poczuciu rozluźnienia więzi łączącej ją i jej środowisko z Polską.

Linda Grant, Kiedy żyłam w nowych czasach
Wyd. Muza
Warszawa 2007
Jest kwiecień tysiąc dziewięćset czterdziestego szóstego roku. Dwudziestoletnia Evelyn Sert, fryzjerka z Soho, wyrusza w rejs do Palestyny, gdzie żydowscy idealiści i uchodźcy z całej Europy zbierają się, aby rozpocząć nowe życie w nowym kraju. W nowoczesnym, kosmopolitycznym Tel Awiwie wszystko jest możliwe - nowa osobowość, nowi Żydzi, nowe kobiety. Wszystkie te wcielenia wydają się równie osiągalne. Evelyn, mistrzyni przebrań, wymyśla siebie na nowo. Żyjąc w świecie pełnego pasji idealizmu zakochuje się w Johnnym, i wraz z nim rozpoczyna bardzo niebezpieczną grę.

Masha Gessen, Estera i Rózia
Wyd. Muza
Warszawa 2008
Saga o dwóch fascynujących Żydówkach, które w najstraszliwszym okresie dwudziestego wieku wiążą jakoœ koniec z końcem, kochają, zakładają rodziny, zdobywają się na bolesne kompromisy.
"W książce 'Estera i Rózia', Masha Gessen spogląda z zupełnie nowej perspektywy na historię dwóch reżimów totalitarnych, które opanowały dwudziestowieczną Europę, a opowiada o tym pięknym językiem i z dużym wyczuciem. Gessen opisuje kompromisy, na które trzeba się było zdobywać, aby przeżyć, a to powinno zmusić nas, ludzi żyjących w szczęśliwszych czasach, do poważnego zastanowienia się nad tym, co rozumiemy pod pojęciem "moralność" - Anne Applebaum, zdobywczyni Nagrody Pulitzera za książkę "Gułag"

Tomasz Szarota, Karuzela na placu Krasińskich
Wyd. Rytm
Warszawa 2008
Misja niemieckiego parlamentariusza mjr. Wernera Kiewitza, który 16 września 1939 r. w przeddzień sowieckiej agresji na Polskę, zaproponował obrońcom Warszawy złożenie broni, naloty sowieckie na Warszawę w latach 1941–1943, dzieje znaku Polski Walczšcej, reakcje okupowanej Europy na oznakowanie Żydów Gwiazdą Dawida, kontrowersje wokół uwiecznionej w słynnym wierszu Czesława Miłosza "Campo di Fiori" karuzeli na placu Krasińskich, sąsiadującej z płonącym, ogarniętym powstaniem gettem, to niektóre wątki opublikowanych w tym tomie studiów i szkiców z lat wojny i okupacji. Ułożone w tematycznych blokach, odzwierciedlają zakres poszukiwań badawczych autora, ogniskujących się wokół zagadnień związanych z Polskim Państwem Podziemnym, trudnego tematu kolaboracji Polaków z obu okupantami, stosunków polsko-żydowskich, losów dwu okupowanych stolic: Warszawy i Paryża.
Zebrane w książce teksty – wiele z nich odkrywa nieznane dotąd karty wojennej historii – drukowane były w trudno dostępnych periodykach specjalistycznych, a także w "Tygodniku Powszechnym", "Polityce" i w dodatku do "Rzeczpospolitej" – "Plus–Minus", znalazły się tu również artykuły i referaty po raz pierwszy publikowane w polskiej wersji językowej.

Więcej propozycji >>>