Książki

  • 1913. Rok przed burzą Florian Illies

     Rok rozpisany na miesiące, miesiące pulsujące opowieściami o wszystkim i o wszystkich. Nie na darmo Florian Illies przez kilka lat pracował jako felietonista. To ten język, to ten styl. Zachęcający do sięgnięcia po specyficzną - subiektywną, wybiórczą, autorską kronikę jednego roku. Roku 1913. A był to rok wyjątkowy! Ostatni “przed” pierwszą z wielkich wojen XX wieku, co z perspektywy czasu dodaje mu smaczku i pikanterii, naznacza sentymentalną tęsknotą. Co począć, gdy aukcja charytatywna zalicza klapę? Artyści zaczynają wzajemnie licytować swoje dzieła. Duma własna, albo...

  • Kiedy w 1913 roku wychodzi drukiem „W stronę Swanna”, Paryż ma za sobą Manifest futuryzmu,  a przed sobą pierwszą wojnę światową. Dyskretny urok  Belle  Époque gaśnie i odchodzi w cień. Przełom epok wyznacza awangarda w osobach Maurycego Ravela, Eryka Satie i Klaudiusza Debussyego. Diagilew szokuje baletami rosyjskimi, a premiera „Święta Wiosny” wywołuje skandal. Zanim jednak nastanie nowoczesność, a kobiety zrzucą gorsety i obetną spódnice, Marcel utrwala minioną epokę na kartach swojej powieści. Pracę nad powieściowym cyklem „W poszukiwaniu straconego czasu” pisarz...

  • Wrocław. Jerozolima. Wrocław Lev Stern, Monika Braun

     Ucieczka do ZSRR - jedna ze skuteczniejszych strategii przetrwania. Dzięki niej z matki Żydówki i ojca Żyda mogło urodzić się, w bezpiecznym już 1945 roku żydowskie dziecko. Chłopiec - Lev Stern. Wrocław, Jerozolima, Wrocław to coś więcej, niż kluczowe punkty biografii Autora, który dzieciństwo spędził w powojennej Polsce, dorosłe życie w Izraelu, a na starość powrócił do kraju przodków. To pewien stały stan świadomości, niezależny od miejsca faktycznego pobytu. To niekończąca się, nawet jeśli spełniona tęsknota. W 1967 roku Polska zerwała stosunki dyplomatyczne z Izraelem....

  • Chcę żyć Michał Piróg, Iza Bartosz

     Tancerz, choreograf, prezenter telewizyjny. Autor dwóch coming out’ów. Dobrze, że w kraju, w którym do żydowskich korzeni i homoseksualizmu wciąż jeszcze trzeba się “przyznawać” jest ktoś taki, jak Michał Piróg. W tytule książki słowo “żyć” zaakcentowano większą czcionką. Michałowi zależy na pełni życia, życiu w prawdzie i zgodzie z samym sobą. Nikogo zatem nie zdziwią słowa: “Książkę dedykuję wszystkim, którzy z powodu poglądów politycznych, wyznania, koloru skóry, czy orientacji seksualnej muszą każdego dnia udawać kogoś, kim nie są. Życzę Wam, żeby nadszedł taki dzień, w którym...

  • My, Żydzi z Polski Irena Wiszniewska

     Żydzi z Polski. Nie polscy Żydzi, nie żydowscy Polacy. Określenie zręczne i neutralne, wskazujące na kraj diaspory, z którego wywodzą się oni sami i ich przodkowie, bez konieczności doprecyzowywania, kim czują się bardziej. I jeszcze małe-wielkie słówko “my” - akcentujące dumę i przynależność. Zarówno tytuł, jak i młodzieżowa okładka książki sugerują, że... zmierzamy ku normalności. Jeszcze powolutku, jeszcze małymi kroczkami, ale jednak. Okazuje się, że o żydowskich korzeniach można mówić otwarcie, ciepło, lekko, że… w ogóle można mówić. Kolejne pokolenia “wychodzą z szafy”...

  •  Uczeń przerósł mistrza. Ten zły. W 1971 roku, w wyniku krwawego zamachu stanu Idi Amin - generał ugandyjskiej armii obalił Miltona Obote i sam został prezydentem kraju, który wciąż doskonale pamiętał czasy brytyjskiego protektoratu.  Rok później brutalny dyktator wydalił z Ugandy do Wielkiej Brytanii siedemdziesiąt tysięcy Hindusów, trzymających w swych rękach ugandyjską gospodarkę. Przy okazji zagarnął ich firmy, majątki, ziemię. Brytyjczycy musieli wydać bezpaństwowcom zgodę na wyjazd. Odbywało się to w upokarzającej atmosferze niechęci i niepewności. Yasmin Alibhai-...

  • Jerozolimskie morze Viola Wein

    Twórczość Violi Wein wyrasta z autobiograficznej pamięci, chociaż różni się od niej warstwą faktograficzną. Dominującą odmianą memorii jest pamięć tragiczna związana z wyjazdem z Polski do Izraela, jednak warto zaznaczyć, że nigdy nie wysuwa się na pierwszy plan. Memoria u Violi Wein funkcjonuje zazwyczaj w tle wydarzeń. Wspomnienia są przekształcone przez wyobraźnię literacką i zyskują uniwersalny wymiar, który wzbogaca utwory pisarki. Natomiast autobiograficzny kontekst prozy nadaje jej znamiona świadectwa losu polskich Żydów pozbawionych ojczyzny.Ostatnia powieść Violi Wein Jerozolimskie...

  •  Pięćset ocalonych listów z Wiednia i Terezina, pisanych przez rodziców do ukochanego jedynaka. Pięćset listów wysłanych do Szwecji pomiędzy lutym 1939 a sierpniem 1944. Pięćset kruchych i wyblakłych dowodów zaufania, jakim obdarzyli autorkę bliscy Ottona Ullmanna. Nie mogły trafić w lepsze ręce. Na ich kanwie Elisabeth Åsbrink stworzyła empatyczną, napisaną pięknym językiem i poruszającą do głębi opowieść o ludziach - jednych z wielu w czasach Zagłady.  Gdy w zaanektowanej przez hitlerowskie Niemcy Austrii życie Żydów stało się nieznośne, Elise i Josef Ullmannowie postanowili...

  •  Kryminał to, czy nie kryminał? Zbrodnia, intryga - wszystko jak należy. Skąd zatem wątpliwość? Początek XX wieku. Mroczna Warszawa, w niej jeszcze mroczniejsza dzielnica żydowska. W kolejny Szabat giną kolejne młode kobiety. Parami. Gruba i chuda, ruda i albinoska, połamana i nietknięta. Tę zależność odkrywa redaktor podłego pisemka - Adam Warszawski. Żydówki - oto klucz do zbrodni. Pomagająca mu córka doktora Buczyńskiego uważa, że chodzi raczej o kobiety - bezsilny obiekt męskich żądz. Do zbrodni przykłada modną teorię Zygmunta Freuda. Morderca nienawidzi kobiet i...

  • Rottenberg. Już trudno Dorota Jarecka

     W Polsce nazwisko Rottenberg kojarzy się ze skandalami. Słowo to należałoby ująć w cudzysłów, bowiem Polska jest krajem, w którym o tzw. skandal nietrudno. Wystarczy komuś, lub czemuś postawić zarzut “obrazy uczuć” - głównie religijnych i wyłącznie katolickich - by ów ktoś, lub coś traciły rację bytu.  Anda Rottenberg doświadczyła tego i jako kuratorka, i jako człowiek. Za kilka tzw. kontrowersyjnych wystaw z czasów dyrektorowania Zachętą zapłaciła utratą pracy. Oburzano się na “Łaźnię żeńską” i “Łaźnię męską” Katarzyny Kozyry, czy “Nazistów” Piotra Uklańskiego, ale prawdziwe...

  • Nie tylko Anna Frank Diane L.Wolf

     Wiele żydowskich dzieci ukrywających się w Holandii miało więcej szczęścia niż ikona Holokaustu - Anna Frank. Przeżyły wojnę, do niektórych wrócili rodzice (czasami nawet oboje), jacyś krewni, rodzeństwo. Jak mogły wyglądać takie spotkania? Łzy szczęścia, radość, wzruszenie - słowem happy end. Nic z tych rzeczy. Na każdy element idyllicznego schematu jak wyżej wpływał ogrom czynników modyfikujących. W rezultacie dla większości dzieci koniec wojny oznaczał początek problemów. Książka “Nie tylko Anna Frank” to omówienie wyników badania socjologicznego, przeprowadzonego przez...

  •  20 stycznia 1942 roku konferujący w Wannsee (dzielnica Berlina) hitlerowscy prominenci przypieczętowali los europejskich Żydów. Nadal stosowali eufemizmy, by nieelegancki termin “ludobójstwo” nie psuł smaku przekąsek i wina, ale decyzja w tej sprawie była jasna. Na Zagładę skazano wszystkich Żydów: bez względu na wiek, płeć, status społeczny, ale to żydowskie kobiety, jako potencjalne matki stanowiły największe “zagrożenie” dla Trzeciej Rzeszy. Dlatego jednym z najważniejszych zadań, jakie postawiono przed nazistowskimi lekarzami było wynalezienie szybkiej, prostej i skutecznej...

  •  Jak skutecznie zabijać ludzi, a potem pozbywać się ich ciał? Z tym problemem musieli zmierzyć się naziści i zrobili to z iście niemiecką dokładnością. Wystarczyło trochę poeksperymentować, nabrać wprawy przy eutanazji upośledzonych fizycznie i umysłowo, a przy okazji wyszkolić stosowne kadry. Gdy rządzący Krajem Warty gubernator i przywódca NSDAP - Arthur Greiser zamarzył o “wzorowym okręgu wielkiej Rzeszy Niemieckiej”, z pomocą przyszło mu Sonderkommando Lange - mobilna grupa eksterminacyjna, dysponująca samochodową komorą gazową. Masowe mordy wymagają jednak stałego miejsca....

  •  Opracowanie Izabeli Suchojad zastępuje co najmniej kilkanaście książek, a zarazem zachęca do sięgnięcia po każdą z nich. Przykładowe tytuły, takie jak: „Moja winnica”, „Cykady nad Wisłą i Jordanem”, „Ich miasto”, „Dziewczynka z Listy Schindlera”, „Kim pan jest, panie Grymek?”, „Dotknięcie anioła”, „Tracę ciepło”, czy „Autoportret z pamięci” wyznaczają trzy główne obszary zainteresowań autorki. Są nimi wspomnienia przedwojennego Kazimierza przywoływane przez ocalonych krakowskich Żydów, losy tej społeczności w czasie II wojny światowej, wreszcie powojenna żydowskość Kazimierza, przez...

  • Patrz pod: Miłość Dawid Grosman

     Księga Grosmana składa się z czterech części: historii Momika - poszukiwacza prawdy o Holokauście; pisarza Szlomy (dorosły Momik), rekonstruującego zaginione dzieło Bruno Schulza - “Mesjasz” i wujka Momika - Anszela Wassermana - twórcy opowiastek dla komendanta obozu koncentracyjnego. Ostatnia część to słowniczek pojęć holokaustowych, na tyle rozbudowany, że płynnie przechodzi w kolejną fabułę. Tytuł “Patrz pod: Miłość” odsyła nas do tej właśnie listy, która miłość utożsamia z seksem i nienawiścią. Wydźwięk pozostałych opowieści jest o wiele bardziej optymistyczny.  Śledzący z...

  • Jarmark sensacji Egon Erwin Kisch

     Ciekawski, bezczelny, wścibski, spostrzegawczy, natrętny, nadaktywny, odporny na odmowę. Dać mu pióro do ręki (a najlepiej notes i ołówek), to napisze ciekawie, barwnie, niekonwencjonalnie, sensacyjnie, zaskakująco i efekciarsko. O czym napisze? O czymkolwiek, wszak tematy leżą na ulicy. “Reportaż to dziennikarstwo, czy literatura?” - takie oto pytanie nie raz i nie dwa stawiał Egon Erwin Kisch, który zawód reportera wybawił sobie i wymarzył. Od dziecka interesowały go wszelkie tajemnice, oraz sprawy tzw. społeczne. Przy pomocy zestawu o wdzięcznej nazwie “Mały Drukarz” wydawał “...

  • Wiek mądrości Caroline Stoessinger

      Każdy z nas potrzebuje czasami lekarstwa, szczepionki, kuracji wzmacniającej. Na smutki, smuteczki, porażki i rozczarowania - ot, trudy życia. Proponuję te najlepsze, naturalne, nie wywołujące skutków ubocznych. Jedną. W średniej (230 stron) dawce. Mowa oczywiście o książce. Alice Serce Lata (Herz-Sommer) w pełni zasłużyła na oba nazwiska. Ta niezwykła kobieta przeżyła 110 lat i do końca swych dni pozostała serdeczną, uśmiechniętą, zadowoloną osobą. Z radością witała każdy poranek, kochała ludzi, muzykę i swoją pracę nauczycielki gry na fortepianie. Uparcie trzymała się...

  • Złote okulary Giorgio Bassani

     To opowieść tak delikatna i elegancka jak tytułowe okulary w złotych oprawkach. Nosi je zdolny i zamożny doktor Fadigati - laryngolog w Ferrarze. Poważa go i pragnie się u niego leczyć niemalże całe miasteczko. Całe miasteczko wie także, że doktor Fadigati jest homoseksualistą. Dyskretny w swoich preferencjach, nie doświadcza odrzucenia aż do czasu, gdy poznaje młodego mężczyznę - Deliliersa. Za ich wspólne wakacje w Riccione przyjdzie doktorowi drogo zapłacić. Zblazowane towarzystwo jest w stanie wiele wybaczyć i na niejedno przymknąć oko, byleby karmić je pozorami i nie...

  •  Ja umrę, ty umrzesz, ona umrze. My umrzemy, wy umrzecie, one umrą. Obóz kobiecy Ravensbrück i śmierć, także rodzaju żeńskiego - główne bohaterki “Wrót piekieł”. Anja Lundholm przekroczyła je w marcu 1944 roku.  Niemiecka pół-Żydówka, której matka po Kristallnacht popełniła samobójstwo, a ojciec - zdeklarowany nazista - zadenuncjował własną córkę. Przebywała wówczas we Włoszech i współpracowała z ruchem oporu. Do obozu trafiła jako tzw. polityczna. Patrząc na powojenne zdjęcia Anji (właściwie Helgi Erdtmann) trudno pojąć, że przeszła przez siedem więzień i Ravensbrück....

  • Oczy zasypane piaskiem Paweł Smoleński

     Mylili się XIX-wieczni syjoniści twierdząc, że Palestyna to “ziemia bez ludu dla ludu bez ziemi.” Ale też nie jest tak, jak uważa wielu Palestyńczyków, że “Izrael powstał dlatego, by oni nie mieli swojego kraju. Przeciwnie - Izrael powstał po to, by Żydzi mieli wreszcie swój.” Najnowsza książka Pawła Smoleńskiego musi wzbudzać kontrowersje, bo dla obu stron bliskowschodniego konfliktu jest niewygodna, obie strony uwiera. Smoleński nikogo nie oszczędza, wszystkich demaskuje, krytykuje, broni i stara się zrozumieć. Nie w imię osobistych sympatii, czy antypatii, a jedynie wartości...

Strony

Polecane