Książki

  • Ja nie jestem Miriam Majgull Axelsson

    “Nie zamierzała wyjawiać, kim jest i skąd pochodzi, bo to był chłodny kraj, i jeśli ceną za spanie pod ciepłą pikowaną kołdrą było kłamstwo, może kłamać aż do śmierci.” Udało jej się. Prawie. Milczała przez sześćdziesiąt osiem lat. Malika-Miriam. Romska dziewczynka, która w Ravensbrück udawała Żydówkę. Nie tylko w piekle obozu koncentracyjnego, także w szwedzkim niebie, do którego przywiózł ją biały autobus ze znakiem Czerwonego Krzyża.  Najpierw “tylko” chciała zostać w kraju. Potem nie rozczarować swojej chlebodawczyni, nie zrazić do siebie męża, nie stracić przyrodniego syna,...

  • Musical “Skrzypek na dachu” utrwalił w powszechnej świadomości obraz sztetla jako nostalgicznego, ale zapyziałego żydowskiego miasteczka, zagubionego “gdzieś” w bezkresnej Rosji. Stworzył jego archetyp. Mówimy sztetl - myślimy Anatewka. Yohanan Petrovsky-Shtern odsłania całą prawdę o tym złożonym i wielobarwnym zjawisku, niemalże instytucji, jaką był sztetl w czasach swojej prosperity, nie pomijając wydarzeń i mechanizmów, które doprowadziły do jego upadku. Autor w sposób rzetelny (opracowanie naukowe), a zarazem wciągający niczym powieść szpiegowska przybliża każdy aspekt życia...

  • Może Estera Katia Petrowska

    Opowieść Petrowskiej o losach jej żydowskiej rodziny przypomina wyciąganie kart z talii pamięci. Dobrze potasowanych kart, z których autorka układa eleganckiego pasjansa.  O zmarłych muszą opowiedzieć żywi.  Pradziadek Katii - Ozjel był nauczycielem i dyrektorem internatu dla głuchoniemych dzieci w Warszawie. Głównie sierot, ale nie tylko. Miał tak dobre wyniki, że drukowano o nim artykuły w prasie żydowskiej, a zadowoleni rodzice słali listy z podziękowaniami. Oskarżony o szpiegostwo na rzecz Austrii, po zwolnieniu z więzienia wyjechał z rodziną do Kijowa. Jego córka - Roza...

  • Leczenie pamięci Ośrodek Karta

    Sięgając po najnowszy numer “Karty” nie przypuszczałam, że odbędę trzy ważne podróże: dwie grozy i jedną sentymentalną.  Podlasie, rok 1941. Okres “bezkrólewia” pomiędzy sowiecką i niemiecką okupacją. W kilkunastu miejscowościach dochodzi do bestialskich mordów na lokalnej ludności żydowskiej. Oprawcami są polscy sąsiedzi. I to oni przemawiają po latach, zapisami zeznań w procesach prowadzonych na podstawie tzw. dekretu sierpniowego z 1944 roku.  Suchy, protokolarny język wzmacnia nieludzki wydźwięk relacji: przedmiotowe traktowanie ofiar, bezkarność sprawców, barbarzyńskość metod...

  • W czasach bez komputerów, Photoshop’a, anorektycznych top models i reżyserowanych pokazów także można było robić Wielką Modę. Nawet w siermiężnej, komunistycznej Polsce. Kraj nad Wisłą potrzebował swojej Coco Chanel i otrzymał ją w osobie Jadwigi Grabowskiej.  Wojna odebrała jej wiele: pieniądze, nieruchomości, poczucie bezpieczeństwa. Próbowała to jeszcze odbudować. Stąd “Feniks” - butik o nieprzypadkowej (tak sądzę) nazwie, który cieszył się wielkim powodzeniem wśród powojennych elegantek. Niestety, nowa polityczna rzeczywistość nie służyła tzw. prywatnej inicjatywie. I wtedy - nigdy...

  • Każdy słyszał o Oskarze Schindlerze, który w mrocznych czasach Zagłady ratował Żydów. W aurze empatii, brawury, skandalu. Agresja III Rzeszy na Polskę stworzyła mu niepowtarzalną okazję zostania przedsiębiorcą i zarobienia dużych pieniędzy. Na krakowskim Zabłociu produkował garnki, menażki, a także amunicję na potrzeby armii niemieckiej, z wykorzystaniem taniej siły roboczej, głównie żydowskiej.  W 1943 roku coś się zmieniło. Kapitalista (aczkolwiek zawsze z ludzką twarzą) został ratownikiem. Wszystkie kontakty, środki, zdolności wykorzystał na skoszarowanie “swoich Żydów” w...

  • Przyjeżdżają do Polski by dorobić się wielkich pieniędzy - na kebabie, chińskich centrach handlowych, lub zarobić cokolwiek - w pocie czoła sprzątając bazar. Zdarza się ktoś tak nietypowy, jak pogubiona emocjonalnie albańska zakonnica, wiodąca w Warszawie świeckie życie. W otwartych, lub strzeżonych ośrodkach mieszkają uchodźcy, przy pierwszej okazji uciekający dalej - na Zachód, a w polskich rodzinach ciemnoskórzy zięciowie, których w kraju zatrzymała miłość. Oni - obcokrajowcy. Jest i druga grupa “obcych”: Żydzi, Romowie, dzieci z mieszanych związków. Urodzili się w Polsce, z...

  • Dlaczego Niemcom zależało na amerykańskich filmach? Były dobre i chciał je oglądać cały świat. Hollywood lat 30-tych wygrywało techniką, fabułą, a także umiejętnością łączenia rozrywki z propagandą - lekko i mimowolnie. Potrafił to docenić Joseph Goebbels, zaś Adolf Hitler po prostu kochał kino, zwłaszcza amerykańskie. Rodzime nie było w stanie mu dorównać.  Jeszcze bardziej, niż na filmach zależało nazistom na kontrolowaniu hollywoodzkich wytwórni, by żadna tamtejsza produkcja nie godziła w honor narodowy, oraz dobry wizerunek Niemiec. Jak reagowała strona amerykańska? Szła na...

  • Wtedy. O powojennym Krakowie Joanna Olczak-Ronikier

    Przodków i życiorysu Joanny Olczak-Ronikier nie sposób zamknąć w jednym tomie. Niezwykła, wyróżniona Nagrodą Literacką Nike książka “W ogrodzie pamięci” po czternastu latach doczekała się kontynuacji. To właśnie teraz jest czas na “Wtedy…” Opowieść o powojennym Krakowie. Jesień. Świetne tło dla tamtejszej rzeczywistości, bo choć w mieście stały kamienice, to życie wcale nie było łatwiejsze. Powojenną zgrzebność i biedę wyostrzył nowy ustrój, a radość z ocalenia szybko stłumiły codzienne kłopoty. Kraków, ulica Krupnicza, słynny Dom Literatów. To tu zamieszkały matka i babka autorki,...

  • Mają nieestetyczny, odstraszający wygląd; są niezdolni do efektywnej komunikacji z otoczeniem; zajmują budynki i łóżka potrzebne innym; ale przede wszystkim zbyt dużo kosztują. Niepełnosprawni fizycznie, umysłowo, przewlekle chorzy. Obciążeni. Co z nimi zrobić? Zabić. Pod naukowym szyldem eutanazja i dyskretnym kryptonimem Akcja T4.“Polityka zbrodni wymaga wspólników w spisku, a nie odbiorców rozkazów.” III Rzesza znalazła ich bez trudu, zarówno wśród lekarzy, jak i krewnych ofiar. Pod pewnymi subtelnymi warunkami.Lekarze oczekiwali zabezpieczenia prawnego - ustawowego zalegalizowania...

  • Skarb pana Isakowitza Danny Wattin

    “Żaden człowiek nie jest samotną wyspą, oderwaną od historii czy otoczenia.” Dlatego autorowi tak bardzo zależało, by poznać i opisać dzieje swojej rodziny o niemiecko-żydowskich korzeniach i mniej lub bardziej tragicznych losach.A jednak to nie wzniosłe motto, tylko legenda o rodzinnym skarbie pomogła w dokończeniu książki. Skarbie, który przed deportacją zakopał w ogrodzie domu w Marienwerder (obecnie Kwidzyn) protoplasta rodu - Hermann Isakowitz i który to skarb zapragnął odszukać jego praprawnuczek Leo, namawiając ojca i dziadka na pełną przygód wyprawę do Polski.Trzech Szwedów wsiadło do...

  • Dzieci dyktatorów Jean-Christophe Brisard, Claude Quétel

    Nadopiekuńczość, krytykanctwo, nadmierna kontrola, lekceważenie, odsunięcie na dalszy plan, faworyzowanie, pobłażanie, brak wsparcia, “programowanie” na swój obraz i podobieństwo - to tylko niektóre z długiej listy możliwych do popełnienia błędów wychowawczych. Błędów nieobcych żadnej rodzinie, bez względu na to, jakie nosi nazwisko. Castro, Pinochet, Husajn, Łukaszenka… Jednak niektóre budzą grozę i kojarzą się przede wszystkim z przemocą. Czy także wobec własnych dzieci?  Na to pytanie próbuje odpowiedzieć w swojej książce duet Brisard - Quétel, który z pomocą historyków,...

  • Arden Frédéric Verger

    Tytułowy Arden to nie tylko hotel; to mikrokosmos, który niepostrzeżenie wciąga i oczarowuje czytelnika. Pięknie dziwny i dziwnie piękny, realnie nierealny, poważnie niepoważny. Taki, jak właściciel hotelu - Alex de Rocoule, któremu “chwiejący się w posadach świat podsuwał pomysł na beztroski madrygał.” Spokój położonego w Europie Środkowej fikcyjnego państewka Marsowia burzy wybuch II wojny światowej. Król ulega Niemcom i oddaje władzę budzącej grozę nazistowskiej Czarnej Gwardii. Zaczynają się prześladowania Żydów. Serdeczny przyjaciel Alexa - Salomon Lengyel, jego piękna córka Esther, oraz...

  • Narzeczona Schulza Agata Tuszyńska

    Trzy kobiety i listy, listy, listy… Zaginione - Bruno* Schulza do Józefiny Szelińskiej i powojenne - tytułowej narzeczonej do znanego schulzologa - Jerzego Ficowskiego; pieczołowicie przechowane przez wierną dziełu męża Elżbietę Ficowską; udostępnione tej, którą uznała za godną zmierzenia się z tematem Juny i Bruna. Tuszyńską inspiruje utracone i obecne. Z pogłosek, faktów i przeczuć tka niezwykłą opowieść, którą trudno nazwać biografią. Tajemnicą poliszynela jest, że świetnie pisze, ale w “Narzeczonej Schulza” przeszła samą siebie. Tuszyńskiej pisarce przychodzi w sukurs Tuszyńska...

  • Linia kolejowa Hajfa - Kair. Jawa to, czy sen? Pociąg na tej trasie kursował jeszcze w latach 70-tych XX wieku. I można było z Gazy - tak po prostu “wyskoczyć” do Egiptu, podziwiając mijane po drodze cytrusowe gaje, błękitne Morze Środziemne, czy piękną nadmorską plażę. Dzisiaj z Gazy już nigdzie “wyskoczyć” się nie da: ani pociągiem rodem z kryminałów Agathy Christie, ani najnowszym modelem boeinga; ani do Egiptu, ani do Europy. “Belgia (...) Nie mogę sobie wyobrazić Belgii” - mówi jeden z bohaterów reportaży Louisy Waugh. Strefa Gazy - najbardziej ponury rozdział współczesnej...

  • “Co z nich wyrosło? Ten “pewniejszy” został drobnym, mało znaczącym urzędnikiem gminnym w niewielkim miasteczku w Górnej Austrii, który bawił się trochę w muzykę; ten drugi zaś, którego przyszłość rysowała się podówczas w tak ciemnych barwach, stał obok mnie jako kanclerz Rzeszy.” August Kubizek i Adolf Hitler - przyjaciele z młodych, trudnych, głodnych lat. Łączyła ich miłość do sztuki, prowincjonalny Linz, potem wielki, wspaniały Wiedeń, a w nim zapluskwiony pokój u poczciwej pani Zakreys. Czy przez kilka lat można dobrze poznać człowieka? Z pewnością.  Nie zdradzajmy jednak...

  • “Tu pogrzebany mąż dostojny i prawy… Tu pochowana niewiasta sumienna w nakazach Boga...” Większość żydowskich inskrypcji nagrobnych brzmi jak poezja. Tylko ten, kto zna język hebrajski, potrafi ją odczytać i docenić. Ale kirkuty odwiedza wiele osób i wiele osób jest nimi zafascynowanych. Jak bardzo? “Hebrajska epigrafika nagrobna w Polsce” może pomóc to zweryfikować. Poważny tytuł, naukowe opracowanie, mnogość hebrajskich cytatów (wszystkie przetłumaczone na język polski) i ani słowa na temat symboliki macew. Kto sięgnie po taką książkę? Kto ją przeczyta do końca? Zaryzykuję...

  • Niesamowici bracia Goldberg Wojtek Biedroń

    Książkę Wojtka Biedronia zaczęłam czytać zaraz po „1945. Wojna i pokój” Magdaleny Grzebałkowskiej. I dlatego już od początku byłam rozczarowana. Nie treścią, ale raczej językiem – zupełnie nie reportażowym, bardziej zwyczajnym, suchym, nie budzącym emocji. Przeszkadzało mi również to, że książka – chociaż opowiada losy prawdziwych postaci, Józefa Różańskiego i Jerzego Borejszy – jest powieścią, a więc autor nie obiecuje, że opisane przez niego wydarzenia są prawdziwe.To było moje pierwsze wrażenie. Później jednak trudno było mi się od lektury oderwać  koniecznie chciałam wiedzieć jak...

  • Niemcy. Proces zbrodniarzy wojennych. Heiner - ocalony z Holokaustu wiedeńczyk, świadek w procesie. Lena - tłumaczka z Frankfurtu. Połączy ich sądowy korytarz, jego omdlenie, jej dobre serce, wreszcie miłość. Jaki dramat skrywa Heiner w sobie i… słoiku, z którym nigdy się nie rozstaje? “Tam, gdzie nie czuć już lęku” to nie tylko historia miłości, na którą pada cień krematoryjnych kominów. To przede wszystkim trafna i wnikliwa analiza psychiki ocalonego; jego związku z “normalną” kobietą; procesu zbrodniarzy wojennych i psychoterapii - zarówno od strony pacjenta, jak i lekarza. ...

  • Weźmiemy ze sobą dzieci… Do kina? Na wycieczkę? Z wizytą? W przypadku małych Goebbelsów to stanowcze stwierdzenie brzmi złowieszczo i oznacza jedno - śmierć. 1 maja 1945 roku. Otoczony przez Rosjan bunkier Hitlera. Morfina i kwas pruski. “Lepiej, żeby moje dzieci umarły, niż miałyby żyć w hańbie i stać się obiektem drwin” - powie Magda Goebbels - matka trucicielka, Medea III Rzeszy. Tak zapamięta ją historia. A jak zapamiętała żonę ministra propagandy i jej bliskich Käthe Hübner? Po kilkudziesięciu latach od zakończenia wojny opiekunka dzieci Goebbelsów postanowiła przerwać...

Strony

Polecane