Książki

  • Szachy ze śmiercią John Donoghue

    Bohater nr 1 - Emil Clément - zegarmistrz i mistrz szachowy. Ocalony z Holokaustu Żyd. Bohater nr 2 - Paul Meissner - ksiądz, niegdyś SS-Obersturmführer w Auschwitz. Bohater nr 3 - Wilhelm Schweninger - reprezentant Niemiec na turnieju Światowej Federacji Szachowej, przeciwnik Emila Clémenta.Wszystkich mężczyzn łączy przeszłość - wojenna, obozowa, szachowa. Spotykają się po latach w Amsterdamie. Przypadkowo i nieprzypadkowo - w dużej mierze z inicjatywy umierającego na białaczkę Meissnera. Choć nie selekcjonował transportów na rampie, nikogo nie pobił, nie zabił, a w końcu przeszedł duchową...

  • Czy można było zmienić bieg historii, nie dopuszczając do wybuchu II wojny światowej? Marszałek Piłsudski i dyplomaci lat 30-tych dokładali wszelkich starań, by tak się stało. Trudna rola ostatniego ambasadora RP w Berlinie przypadła Józefowi Lipskiemu. W 1934 roku podpisał polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy; w 1940, jako szeregowy ochotnik, przygotowywał się do walki z Niemcami u boku francuskiej armii. Od rautów do okopów? Bywa i tak. “Umowy są z papieru”. Wie o tym każdy dyplomata, dlatego w tym “fachu” tak bardzo liczy się honor, lub choćby “tylko” przyzwoitość....

  • Na nazistowskiej liście grzechów głównych homoseksualizm plasował się wystarczająco wysoko, żeby z jego powodu trafić do obozu koncentracyjnego. To właśnie przydarzyło się autorowi wspomnień - dwudziestokilkuletniemu wiedeńczykowi z dobrej, zamożnej rodziny. Z dnia na dzień został mężczyzną z różowym trójkątem (obozowe oznaczenie homoseksualisty), czyli nikim. Naprawdę nazywał się Josef Kohout, a jego wstrząsająca relacja ukazała się kilkadziesiąt lat po zakończeniu wojny. Powodem zwłoki nie była obozowa trauma, ale strach przed potępieniem i dalszymi prześladowaniami. Homoseksualizm,...

  • Nazistki Paul Roland

    Oswoiliśmy się z myślą, że nazizm jest rodzaju męskiego. Jego twórcy chcieli byśmy tak sądzili, wyznaczając kobietom poślednie miejsca: w kościelnych ławach, na kuchennych zydlach; role żon, kochanek i matek.  Na okładce książki Minister Propagandy III Rzeszy - Joseph Goebbels otoczony wianuszkiem młodych uśmiechniętych dziewcząt. Dlaczego nie Hitler? Bo temat “nazistki” to jedna wielka propaganda. Czy Führer miał charyzmę? Przede wszystkim mówił to, co Niemcy chcieli usłyszeć, z antysemickimi bredniami na czele. Ziarno pada na surowy, lub podatny grunt… Hitler grał na czułej...

  • Zimne popioły Valentin Musso

    Czasami ktoś mnie pyta, czy nie obawiam się, że wkrótce nie będę miała czego recenzować? Osoby, które przeżyły Zagładę albo już podzieliły się swoimi wspomnieniami, albo tego nigdy (z różnych powodów) nie zrobią, poza tym… tak szybko odchodzą z tego świata. Oczywiście to tylko część “literatury żydowskiej”. Wraz z prężnie rozwijającymi się kierunkami studiów judaistycznych na wielu polskich i światowych uczelniach rośnie liczba pozycji naukowych; proza izraelska tłumaczona jest na wiele języków, w tym także polski; na całym świecie żyją, piszą, publikują osoby żydowskiego pochodzenia; po...

  • "Pamięć jest naszym domem” to przejmujące wspomnienia urodzonej w Polsce pod koniec I wojny światowej Romy Talasiewicz-Eibuszyc, Żydówki, która dorastała w Warszawie. Po wybuchu II wojny światowej zdołała przedostać się do Związku Radzieckiego i tam walczyła o przetrwanie. Jej pamiętnik, przeplatany wspomnieniami córki, Suzanny, przedstawia zmagania żydowskiej rodziny, która po Holokauście próbuje odbudować życie w powojennej, komunistycznej Polsce. Jest też świadectwem niezwykłej odwagi i wytrwałości Romy, która – choć doświadczona tragedią – nie zatraciła woli życia. Obejmująca cztery...

  • Czarne liście Maja Wolny

    Przeglądam zdjęcia Julii Pirotte - żydowskiej dziennikarki i fotoreporterki, wysłanej w 1946 roku do Kielc z misją utrwalenia na kliszy skutków pogromu. Dzięki dobrodziejstwu Internetu, za sprawą kilku kliknięć, ukazują się moim oczom portrety rannych; nagie, zmasakrowane ciała zabitych; rzędy trumien; sceny pogrzebu. Na jednej z fotografii Żydowska Madonna - Regina Fisz ze swoim maleńkim dzieckiem na posadzce kieleckiego szpitala… Zaczęło się jak zwykle - od wieków, od posądzenia Żydów o uprowadzenie chrześcijańskiego dziecka, by wytoczyć mu krew na macę. Skończyło bestialskim mordem i...

  • Dom kata Andrea Tompa

    “Proszę w duchu opowiedzieć przygotowaną historię, tak samo, jakby mówiona była na głos, i w trakcie proszę patrzeć na mnie, słowa mówić w myślach, uważnie, nie pozwalać myślom skakać, proszę wybrać jeden punkt i w niego patrzeć, i mówić w myślach okrągłymi zdaniami, i w ten sposób opowiedzieć swoją historię.” U handlarza łez milczało się, żeby potem płakać. Pisząc “Dom kata” autorka odwróciła proces: przełamała milczenie, żeby zamknąć dopływ łez. Historię dorastania węgierskiej Żydówki w Rumunii doby Nicolae Ceaușescu zawarła w kilkudziesięciu krótkich opowiadaniach; specyficznej...

  • Krawcowa z Dachau Mary Chamberlain

    Gdy uboga Ada Vaughan poznaje przystojnego, bogatego i szarmanckiego Stanislausa von Liebena czytelnik nabiera pewności, że to będzie ckliwa historia wielkiej miłości, zapewne z happy endem, a trudne przeżycia i rozłąka kochanków ów happy end jeszcze bardziej podkręcą. I tu “Krawcowa z Dachau” pozytywnie zaskakuje, rozwijając się na oczach odbiorcy w powieść niezwykle życiową, zwłaszcza biorąc pod uwagę realia przed i powojennej Anglii, co autorka ciekawie tłumaczy w końcowym rysie historycznym. “Krawcowa z Dachau. Wszyscy o tobie mówią…” Jak tam trafiła? Przez mężczyznę i wojnę, wojnę i...

  • Wchodzi koń do baru Dawid Grosman

    To miał być jeden z wielu podobnych do siebie wieczorów. Przy stolikach popijająca alkohol publiczność, na scenie on - komik, mistrz stand-up’u. Ta pozornie prosta forma rozrywki wymaga od artysty czegoś znacznie więcej niż rzetelnego opracowania roli - błyskotliwości, refleksu, charyzmy. Opiera się na interakcji z publicznością, improwizacji, mocnym żarcie. Komik kpi ze wszystkich i wszystkiego: siebie, widzów, sytuacji politycznej, Holokaustu. Nie ma dlań tematów tabu, a monolog artysty przypomina strumień świadomości, bez przecinków i kropek. “Żarty nie są śmieszne, w dodatku jest w...

  • Pamiętacie jedną z najsłynniejszych mistyfikacji w powojennej historii Niemiec? Zakupione i ogłoszone w 1983 roku przez tygodnik “Stern” rzekome pamiętniki Adolfa Hitlera? Mijają trzydzieści trzy lata i oto ukazuje się wywiad-rzeka Eduarda Blocha z Wodzem III Rzeszy. Równie fikcyjny jak wspomniane wyżej pamiętniki. Jak zatem czytać książkę Christophera Machta? Jak jeszcze jedną biografię Hitlera, przedstawioną w przystępnej, nienaukowej formie z domieszką sensacji. W kwietniu 1945 roku klęska Niemiec jest już przesądzona. Ukrywający się w berlińskim bunkrze Hitler wzywa do...

  • Książka pod tym tytułem została wydana przez Drukarnię Kontur - Michał Staniaszek (Włoszczowa, 2015). Opowiada o losach Dawida Nachimsona, pochodzącego z Włoszczowej młodego dentysty, który po 1939 r. został wywieziony przez Sowietów na Syberię i o jego dziejach w służbie I Armii WP (gen. Berlinga) oraz tuż po wyzwoleniu w Polsce. W 1947 r. zdecydował się wyemigrować do Izraela. Dla wydawcy cenne było nawet fragmentaryczne świadectwo o Włoszczowej - której żydowska historia nie została jeszcze napisana, a braku znanych źródeł, może nigdy napisana nie zostanie.Początkowo...

  • Nie ma takiego pytania, którego by nie zadał i takiego tematu, którego by nie poruszył Piotr Zychowicz w książce o budzącym emocje tytule “Żydzi. Opowieści niepoprawne politycznie.” To przedruk artykułów i wywiadów, które w przeciągu ostatnich kilkunastu lat ukazały się na łamach prasy prawicowej. Prawica to nie moja “bajka”, ale książce Zychowicza - po uważnym jej przejrzeniu dałam szansę, a po uważnej lekturze stwierdzam, że czytana ostrożnie, świadomie i dojrzale może uchodzić za fascynującą. Tylko ilu jej odbiorców spełni te wymogi?! Autor często występuje w roli adwokata diabła...

  • Rzymski poranek Virginia Baily

    Czasami jedna chwila może odmienić czyjeś życie. Jedna chwila, jeden poranek. Deszczowy, październikowy, wojenny. To właśnie przydarzyło się młodej Włoszce - Chiarze Ravello, która będąc świadkiem wywózki Żydów z rzymskiego getta zdołała uratować małego chłopca - Daniela Leviego. Uchroniła go przed niechybną śmiercią, pokochała, wychowała. Daniele był trudnym dzieckiem. Zaniemówił od przeżytej traumy, a potem… potem było tylko gorzej. Został narkomanem i przestępcą. Bez najmniejszych skrupułów okradał także Chiarę. Wykoleił się i przepadł bez śladu. Czy ktoś mu w tym dopomógł?...

  • “Jaki pożytek z tej pisaniny, kogo interesuje mój dziennik? Kilka razy myślałam, żeby go spalić, lecz jakiś głos wewnętrzny mi zabraniał.” Chciałoby się rzec: całe szczęście! Dzisiaj zapiski Mary Berg to jedno z ważniejszych Świadectw Zagłady. W przypadku rodziny Wattenbergów strategia przetrwania była prosta: w każdej sytuacji powoływać się na respektowane przez nazistów amerykańskie obywatelstwo matki autorki i czekać na okazję wymiany za jeńców niemieckich internowanych przez aliantów. Zanim to nastąpiło, Mary i jej bliscy przeszli przez piekło warszawskiego getta i więzienia na...

  • Dzieci Abrahama Robert Littell

    Co by było, gdyby… za dziewięć dni miało dojść do podpisania traktatu pokojowego między Izraelczykami i Palestyńczykami, oraz utworzenia niezależnego palestyńskiego państwa? Właśnie z taką sytuacją polityczną próbuje nas oswoić w “Dzieciach Abrahama” Robert Littell.  Politycy, sojusznicy i negocjatorzy swoje, ekstremiści swoje. Palestyński terrorysta doktor al-Szaat uprowadza fundamentalistycznego rabina Apfulbauma. Czarny PR wymierzony w rokowania na szczycie nie jest jedynym celem porywacza. Kto wie, być może rabin zdradzi nazwisko legendarnego Jaira - przywódcy żydowskiego podziemia?...

  • Polska odwraca oczy Justyna Kopińska

    Niejeden trup wypadł z szafy za sprawą dociekliwości, odwagi, a przede wszystkim niezgody dziennikarki “Gazety Wyborczej” Justyny Kopińskiej. Niezgody na tytułowe odwracanie oczu od tego, co najważniejsze. I tu pod pióro cisną się wielkie słowa: sprawiedliwość, uczciwość, a przecież... wystarczyłoby jedno - przyzwoitość. Zwykła ludzka, ale także systemowa. W sądach, więzieniach, szpitalach, sierocińcach.  Gdzie jej brakuje, dochodzi do nadużyć, a często skrajnej patologii - tam jest Kopińska. Z dyktafonem i zestawem trudnych pytań. Jaką płaci za to cenę? Nie mam wątpliwości, że...

  • Carska filiżanka Michał Głowiński

    Świadomość upływu czasu, wiek, zmęczenie fizyczne, niesłabnąca kondycja intelektualna, a po trosze może i nuda emeryckiego życia sprawiły, że Michał Głowiński znowu sięgnął po pióro, by z “wciąż gotującego się kotła przeszłości” wydobyć i zapisać jak najwięcej. W tym celu “najdrobniejsze wyskrobki pamięci mogą okazać się przydatne”. To właśnie drobność, skromność, kruchość, a zarazem niezaprzeczalny urok wspomnień Głowińskiego symbolizuje i podkreśla tytułowa carska filiżanka - rodzinna pamiątka, która przetrwała niejeden kataklizm. Trochę tak, jak autor. Do dwóch kręgów obcości*...

  • Mędrzec kaźni Tomasz Kowalski

    Pasją Wydawnictwa MG są polscy autorzy, a ja popieram promowanie rodzimej twórczości. Tym chętniej sięgnęłam po “Mędrca kaźni” Tomasza Kowalskiego - pisarza, którego nazwisko bardziej polskie już być nie może. Żarty na bok, wszak książka traktuje o sprawach poważnych. Dokładnie jednej - karze śmierci - jej zasadności i stosowności.  Jeśli Waszą uwagę przykuło czarno-białe zdjęcie mężczyzny bez głowy z plamą krwi (czerwoną, a jakże) na nieskazitelnym kołnierzyku koszuli, to zapewniam, że zawartość książki w niczym nie ustępuje okładce. Także tytuł współgra z całością. Mądra,...

  • Judasz Tosca Lee

    Postaci biblijne są jednowymiarowe: dobre, albo złe. Tak uproszczone portrety zaszczepia się nawet w umysłach dorosłych. Być może człowiek wiary powinien być jak dziecko: niewinny i naiwny w odbiorze świata. Być może. Na szczęście literatura piękna rządzi się swoimi prawami. Na szczęście mamy takich pisarzy jak Colm Tóibin, czy Tosca Lee i książki takie jak “Testament Marii”, czy “Judasz”. Autorów, którzy mierzą się z wszelkimi odcieniami szarości, bo przecież z takich barw składa się życie, a bohaterów swoich opowieści czynią ludźmi z krwi i kości. Taki właśnie jest Judasz Tosci...

Strony

Polecane