Pokój z widokiem. Lato 1939

Pokój z widokiem. Lato 1939 Marcin Wilk

Przysłowiowy spokój przed burzą - wakacje 1939 roku. Autor przybliża ostatnie przedwojenne lato, przygląda mu się oczami swoich rozmówców - wtedy dzieci. Skupia je w soczewce beztroski dni, po których przyjdzie im przedwcześnie dorosnąć. Jak wiele spraw już za chwilę okaże się nieważnych…

 

Jeszcze Polska upaja się słońcem i uparcie (życzeniowo?) odgania czarne chmury politycznych proroctw. Jedni “kraczą”, inni zachowują daleko posunięty optymizm, niezłomną wiarę w polskie wojsko, rząd. Kto by się przeląkł facecika z wąsem? Nawet jeśli wybuchnie, potrwa nie dłużej niż trzy tygodnie.

 

Słońce i upał rozleniwia. Kto żyw, kogo stać - jedzie na urlop. Dzieci Wielka Polityka nie obchodzi. Ważniejsze są rzeka, las, morze i muszelki.

 

Wiejska dziatwa nie ma wakacji. To czas wytężonej pracy w polu, zbiorów w lesie, żeby sprzedać i zarobić parę groszy. Zostaje jeszcze pasanie krów i codzienne krzątanie się w obejściu.

 

Dla innych wizyta w dużym mieście stanowi nie lada atrakcję. W białostockiej cukierni można wypić buzę - napój ze sfermentowanej kaszy jaglanej, najlepiej komponujący się z chałwą.

 

Autor umieszcza wspomnienia młodych na tle felietonów i artykułów prasowych: o kurortach, letnikach, właścicielkach pensjonatów, atrakcjach i kuriozach. Garść polityki, kilka sylwetek sławnych z epoki. Jan Kiepura, Eugeniusz Kwiatkowski, Marian Dąbrowski, Witold Gombrowicz. 

 

Tuż przed wybuchem wojny statek pasażerski “Chrobry” wypłynął w swój dziewiczy rejs do Ameryki Południowej. Ponieważ istniała poważna obawa, że z uwagi na żydowskich podróżnych Niemcy nie przepuszczą statku, kapitan zdecydował się na dłuższy kurs przez cieśninę Skagerrak, zamiast Kanał Kiloński.

 

PKP zachęcała do zwiedzania Polski w trybie campingowym - specjalnie w tym celu przygotowanymi wagonami, w których było wszystko, co trzeba: sypialnia, kuchenka, umywalnia. Turystyczny hotel na kółkach wystarczyło podpiąć do pociągu osobowego i już można było przemierzać wzdłuż i wszerz nasz piękny kraj.

 

Magdalena Samozwaniec przestrzegała przed zwięzłymi, redagowanymi przy pomocy  skrótów reklamami pensjonatów - znak, że ich właścicielki to istoty skąpe i bez polotu.

 

Tytułowy “pokój z widokiem” - marzenie każdego wczasowicza. W sierpniu 1939 roku nabiera on innego, metaforycznego znaczenia: sielski widoczek psuje widmo wojny. Wiedząc jak długa i straszna była, po plecach czytelnika przebiega dreszcz, niczym od zimnej wody w Bałtyku.

 

Marcin Wilk pokazuje ostatnie przedwojenne lato z wielu perspektyw i punktów widzenia. Czy wtedy można było zrobić coś więcej, inaczej? Wiem tylko, że dzisiaj trzeba to wszystko skrzętnie zapisać. “Pokój z widokiem” stanowi ważną część owego zapisywania.

 

Aleksandra Buchaniec-Bartczak

Dzięki uprzejmości Wydawnictwa W.A.B.

 


Polecane