Judaizm

  • W tym roku mija dziesiąta rocznica wydania przez krakowskie Stowarzyszenie Pardes pierwszego z pięciu tomów tłumaczenia Tory na język polski.
    Jesienią 2001 roku ukazała się Księga Bereszit. W następnych latach w księgarniach pojawiały się kolejne tomy. Ostatni z nich, Księga Dewarim, wydany został latem 2006 roku. Stowarzyszenie Pardes już w trakcie sześcioletnich prac nad przekładem Tory przygotowywało do druku i wydawało również inne...
  • Z rabinem Yehoshuą Ellisem rozmawia dla Forum Żydów Polskich i Stowarzyszenia 614. Przykazania Paweł Jędrzejewski
     Fot. Julia M. Koszewska - Pan, Rabinie, przyjechał do Polski, ze Stanów Zjednoczonych, z Kansas. Samo to już zasługuje na opowieść. Tak po prostu z Kansas do Katowic?- Nie. Moja obecność w Polsce ma już swoją małą historię. Do Polski przyjechałem po raz pierwszy prawie dziesięć lat temu...
  • Zapraszamy do studiowania Parszy Jitro.
     Parszat Jitro(Księga Wyjścia 18:1-20:23)(Haftara: Księga Izajasza 6:1-7:6, 9:5,6)(Tu Biszwat) Materiał przygotowany przez rabina Chaima Kornberga z Jerozolimy1. [18:9] “I Jitro radował się z wszystkiego dobrego, co Bóg uczynił dla Izraela...”  Raszi, nasz główny komentator, podaje...
  • Od czasu, gdy nasz Beis Hamikdasz (Świątynia) został zniszczony, Żydzi nie mogą przynosić Bikurim - pierwszych owoców do Jerozolimy. W tym dniu możemy ofiarować zamiast nich "owoce naszych ust" - podziękowania i pochwały skierowane do Boga za [...]
    [...] wszystkie drzewa owocowe świata.Tu BiSzwat zaznacza początek nowego okresu zbierania dziesięcin, z których część trafiała do biednych - i dlatego, jak się uczymy w Zoharze: "Gdy mamy zaszczyt by spożywać o Obecności Boga, należy okazać swoją wdzięczność i radość poprzez przekazanie cedaki (...
  • Tu biSzwat, czyli piętnasty dzień miesiąca szwat, to dzień, od którego rozpoczyna się liczyć wiek drzew - stąd nazywany jest Nowym Rokiem Drzew. Nie jest to święto w pełnym tego słowa znaczeniu, raczej dzień wyróżniony w kalendarzu.
     Seder to nazwa tradycyjnej kolacji spożywanej w święto Pesach. Wszystkie spożywane w tę noc potrawy mają symboliczne znaczenie, a cztery kielichy wina symbolizują cztery określenia wyswobodzenia Żydów z Egiptu przez Boga.W XVI w. kabaliści z Cfat rozpoczęli zwyczaj, by wieczorem tego dnia,...
  • Zapraszamy do studiowania Parszy Beszalach.
    Parszat Beszalach (Księga Wyjścia 13:17--17:16) (Haftara: Księga Sędziów 4:4-5:31) Materiał przygotowany przez rabina Chaima Kornberga z Jerozolimy 1. [13:17] "Bóg nie poprowadził ich drogą Filistynów, mimo że była blisko...” Sfat Emet mówi, że Bóg nie chciał, by Izraelitom było łatwo na...
  • Idea, że Żydzi są „narodem wybranym”, wywodzi się z Tory. „Wybranie” nie oznacza – wbrew mylnej i dość często pojawiającej się opinii – ustanowienia Żydów ponad innymi narodami, ich wywyższenia, ale wyznaczenie (wybranie) ich spośród innych ludów do [...]
    [...] wykonywania określonego zadania. Jest nim przyprowadzenie ludzkości pod górę Synaj, gdzie Żydzi otrzymali Torę.Jest nim prezentowanie ludzkości idei Jednego, Jedynego Boga, który wymaga od człowieka moralnego postępowania wobec innych ludzi (etyczny monoteizm).Dlaczego akurat Żydzi zostali...
  • Zapraszamy do studiowania Parszy Bo
     Parszat Bo   (Księga Wyjścia 10:1-13:16) (Haftara:  Księga Jeremiasza 46:13-28)  (Rosz Chodesz) Materiał przygotowany przez rabina Chaima Kornberga z Jerozolimy1. [11:3] "Bóg dał ludowi (Izraela) poważanie w oczach Egipcjan, także Mosze był wielki w ziemi egipskiej...”...
  • Zgodnie z ogólną zasadą, iż kobiety zwolnione są z przykazań pozytywnych (micwot ase), których wykonanie jest ściśle określone czasem, większość rabinów uważa, iż nie mają one obowiązku odmawiania modlitw trzy razy dziennie w takiej formie, jak [...]
    [...] mężczyźni.Nie oznacza to, iż rabini uważają, że kobiety nie powinny się modlić. Rozumiejąc jednak, iż obowiązki domowe kobiety uniemożliwiają prawidłowe wypełnianie przykazań związanych z liturgią, zwalniają je z tego obowiązku w pełnej formie. Istnieje wiele opinii autorytetów halachicznych...
  • Hebrajskie słowo kawana oznacza, między innymi, intencję, uwagę, cel, oddanie i koncentrację uwagi podczas modlitwy lub spełniania nakazów religijnych.
    Rabin Adin Steinsaltz"Modlitwa bez kawany jest jak ciało bez duszy" - to znane powiedzenie przytoczył w jednym ze swoich dzieł już rabin Izaak Abravanel. Modlitwa traci swoją zasadniczą cechę, gdy staje się recytacją słów pozbawioną wewnętrznego skupienia na ich znaczeniu.Naturalnie osobista i...
  • Modlitwa nie jest sprawą prostą. Największego problemu nie stanowi wcale regularność czy ustalone pory modlitw, ale osiągnięcie odpowiedniego poziomu kawany.
    Rabin Adin SteinsaltzAby modlitwa naprawdę była modlitwą, jak mówił chasydzki mistrz, potrzebny jest "wysiłek ciała i wysiłek ducha". Nieliczni z nas cieszą się regularnymi i naturalnymi uniesieniami ducha. Dla większości z nas konieczny jest prawdziwy trud, któremu nie zawsze jesteśmy w stanie...
  • Modlitwa jest szczególną formą wyrazu uczuć religijnych i relacji człowieka z jego Stwórcą.
    Rabin Adin SteinsaltzRzecz jasna istnieje wiele innych sposobów ekspresji tych uczuć - od ustalonych rytuałów po te działania, w których człowiek daje wyraz swojemu podporządkowaniu woli Boga poprzez czynienie czegoś lub powstrzymywanie się od jakichś działań.Te aspekty odnaleźć można w życiu...
  • Na przestrzeni wieków Żydzi mieszkali w rozproszeniu, pielęgnując swe tradycje, zwyczaje. Z czasem poczęły się różnicować tradycje liturgiczne. Należy jednak podkreślić, że wszystkie mają jeden rdzeń, a główna struktura najważniejszych modlitw i ich [...]
    [...] kolejność są zawsze identyczne.Różnice dotyczą detali - szczególnie obecności pijutim (poezji religijnej), a także małych zmian w kolejności pomniejszych modlitw, błogosławieństw, czasem wręcz bardzo drobnych zmian w użyciu konkretnego słowa lub jego wymowy.Początków kształtowania się...
  • Wprawdzie istnieją spore różnice w tradycjach liturgicznych pomiędzy różnymi grupami Żydów, jednak zmiany te nie dotyczą podstawowej struktury, szkieletu modlitw, który jest identyczny i obowiązujący we wszystkich społecznościach żydowskich.
    Szachris (modlitwa poranna) składa się z następujących części:' Birchos haSzachar - Błogosławieństwa Poranne,' Parszijos haKorbanos - fragmenty z Tory związane ze składaniem ofiar,   także opis Akeidy - związania Jicchaka na ołtarzu przez Awrahama,' Psukei deZimra - dział składający się hymnów...
  • Cała liturgia żydowska, bez względu na nusach, zbudowana jest wokół rdzenia, którym są Kriat Szma i Szmone Esre. Są to dwie najważniejsze modlitwy, gdzie każda ma swoją specyfikę i odmienny charakter.
    Kriat Szema traktowane jest jak wyznanie wiary. Odczytanie przez wiernego pierwszego, najważniejszego wersetu: Szema Jisrael Haszem Elokeinu Haszem echad - "Słuchaj Jisraelu Haszem jest naszym Bogiem, Haszem jest jeden" oznacza, iż osoba ta świadomie potwierdza jedyność Boga, a także przyjmuje na...
  • Szmone Esre, czyli Osiemnaście Błogosławieństw, nazywane jest także Amida - co odwołuje się do pozycji stojącej, w jakiej się wypowiada jej słowa oraz Tefila - czyli po prostu 'modlitwa', gdyż jest ona najważniejszą spośród wszystkich ułożonych [...]
    [...] przez ludzi (w odróżnieniu od Szema, której tekst ma źródło biblijne).Wprawdzie nazwa mówi o osiemnastu błogosławieństwach, jednak w rzeczywistości składa się ona z dziewiętnastu, gdyż już w okresie misznaickim dołączono kolejne, skierowane przeciwko heretykom, odstępcom i zdrajcom.Podczas...
  • Tałes (Talit) jest dużym prostokątnym kawałkiem materiału, zazwyczaj wełnianego, na którego rogach umieszczone są cicis (cicit) - frędzle, co wypływa z nakazu Tory zapisanego w Bamidbar 15:37 oraz Dewarim 22:12:
    I powiedział Haszem do Moszego mówiąc: "Przemów do dzieci Jisraela i powiedz im, że mają sobie robić cicit na rogach ubrań, przez wszystkie pokolenia" Zrobisz cicit na czterech rogach swoich szat, kiedykolwiek się okrywasz.Tałes katanW starożytności tałes był noszony powszechnie jako wierzchnie...
  • Tefilin to dwa pudełka skórzane, zrobione z jednego kawałka skóry koszernego zwierzęcia, w których znajdują się zwitki pergaminu z zapisanymi cytatami z Tory.
    Przymocowuje się je do ramienia i czoła rzemieniami. Jest to nakaz obowiązujący jedynie mężczyzn, wypełnia się go za dnia, w zwykłe dni tygodnia. W Szabas i święta nie ma obowiązku zakładania tefilin, a niektóre autorytety twierdzą nawet iż w te dni jest to wręcz zabronione.Obowiązek zakładania...
  • Istotnym elementem stroju mężczyzn jest nakrycie głowy. Zgodnie z tradycją judaizmu jest to symbol poddania się "jarzmu Nieba" - symboliczne ukazanie ciągłej świadomości istnienia Boga, a także okazanie bojaźni przed Bogiem (w języku aramejskim: [...]
    [...] jire Malka, co znaczy "bojaźń przed Królem", stąd nazwa jarmułka - takie wyjaśnienie pojawia się między innymi w Szabat 156b). Jest to zwyczaj dość późny, najprawdopodobniej na stałe zadomowił się w czasie amoraitów. Nie jest on związany z jakimś nakazem biblijnym bądź talmudycznym, jego...
  • Życie znanych ludzi obrasta legendą, tym bardziej jeśli niewiele mamy pewnych informacji o ich losach.
    O Raszim krąży kilka zupełnie nieprawdopodobnych legend - o cudownym ugięciu się muru, chroniącego jego ciężarną matkę przed stratowaniem przez konie, o wielkim skarbie wrzuconym do morza przez jego ojca w obawie, by nie wykorzystano go do idolatrii, o darze przewidywania przyszłości jakim miał...

Strony