Szawuot 5778 (2018)

Szawuot 5778 (2018) Święto Tygodni

Szóstego dnia miesiąca siwan, czyli w piątek wieczorem, roku 2448 żydowskiego kalendarza, lud Izraela otrzymał Torę (Matan Tora - nadanie Tory). Dlatego święto Szawuot, które w roku 2018 zaczyna się w sobotę, 19 maja, wieczorem, nazywane jest Zman Matan Toratejnu (Czasem Nadania Naszej Tory). Szawuot kończy o zmroku w poniedziałek, 21 maja (trwa dwa dni w diasporze, tylko jeden - w Izraelu).

Szawuot jest świętem upamiętniającym nadanie ludowi Izraela Tory, która jest nie tylko świętą księgą judaizmu, ale także tekstem, jaki wpłynął - jak żaden inny - na historię ludzkości. 

Nad górą Synaj pojawiły się grzmoty i błyskawice oraz potężny obłok. Rozległ się bardzo donośny dźwięk szofaru. Bóg zwrócił się do całego ludu (po raz pierwszy i zarazem jedyny): Ja jestem twój Bóg, który wyprowadził cię z ziemi egipskiej, z domu niewoli.

To był kulminacyjny moment Wyjścia z niewoli i zarazem najważniejszy w historii Żydów.

Święto to ma wiele znaczeń, ale najważniejsze jego przesłanie zawiera się w odkryciu, że oswobodzenie z niewoli i uzyskanie wolności nie stanowią w żaden sposób pełnego oswobodzenia, dopóki nie zostaną uwieńczone przyjęciem etycznych i duchowych reguł.

Reguł Tory, które zawierają się w jej 613 nakazach i zakazach.

Inaczej mówiąc człowiek nie jest naprawdę wolny, dopóki nie przyjmie na siebie odpowiedzialności wobec innych ludzi i wobec Boga za swoje czyny, dopóki jego wolność przestanie funkcjonować w próżni, ale uzyska etyczny i duchowy kształt, który umożliwi mu stały rozwój.

W Torze święto to określane jest aż na trzy różne sposoby: mianem Hag Hakacir – co oznacza Święto Zbiorów (dokładnie: „koniec żniw”) (Bereszit 23, 16), Jom Habikurim – Dniem Pierwszych Owoców (Bemidbar 28, 26) i Hag Haszawuot – Świętem Tygodni (Szemot 34, 22).

Jest ono drugim z trzech głównych świąt o rolniczym i historycznym charakterze (pozostałe dwa to Pesach i Sukot). Jednak w odróżnieniu od tych dwu świąt, data obchodzenia Szawuot nie jest wymieniona w Torze, ale jest powiązana z terminem obchodzenia Pesach.

W drugi dzień Pesach rozpoczyna się „liczenie omeru”, które trwa czterdzieści dziewięć dni. Pięćdziesiątego dnia, a więc po upływie siedmiu tygodni (stąd nazwa „Święto Tygodni”) obchodzone jest święto Szawuot. Te czterdzieści dziewięć dni wędrówki po Wyjściu z Egiptu to czas, który był potrzebny, aby Żydzi mogli przygotować się do przyjęcia Tory i zaakceptowania jej przykazań. W odróżnieniu od innych świąt, w Szawuot nie obowiązują specjalne micwot wynikające z Tory, ale tradycyjne sposoby obchodzenia świąt, polegające na powstrzymywaniu się od pracy, specjalnych modlitwach i studiowaniu Tory. Jednak wiele z tych szczegółowych zwyczajów (minhagim) funkcjonuje na równi z zasadami prawa religijnego. Te tradycyjne formy uświęcania Szawuot opisuje mnemotechniczne słowo acharit („ostatni”), które składa się z pierwszych liter nazw poszczególnych zwyczajów:

Akdamut – odczytanie średniowiecznego poematu w języku aramejskim opiewającego wspaniałość Boga (odbywa się przed nabożeństwem porannym).

Chalaw („mleko”) – spożywanie produktów mlecznych. Król Szlomo opisywał Torę w Pieśni nad Pieśniami jako „miód i mleko”. Ponadto jedzenie produktów mlecznych upamiętnia fakt, że wraz z otrzymaniem Tory Żydów zaczęło obwiązywać przestrzeganie zasad koszerności, więc nie mogli spożywać żadnego mięsa przygotowanego wcześniej, bo z pominięciem tych zasad. Musieli więc bezpośrednio po otrzymaniu Tory zadowolić się produktami z mleka.

Rut – odczytanie Księgi Rut podczas porannego nabożeństwa. Księga ta opisuje okres żniw, a ponadto postać konwertytki Rut nawiązuje do podstawowego warunku wpisania się we wspólnotę narodu żydowskiego, jakim jest akceptacja Tory. Potomkiem Rut był król Dawid, który urodził się w Szawuot, a również zmarł w to święto.

Jerek – udekorowanie domów i synagogi zielonymi gałęziami drzew. Według tradycji góra Synaj zazieleniła się i pokryła kwitnącymi kwiatami tuż przed wręczeniem Tory (w tradycji chrześcijańskiej istnieje podobny zwyczaj w Pięćdziesiątnicę, czyli Zielone Świątki).

Tora – całonocne studiowanie Tory. W Jerozolimie kończy się ono wędrówką przed świtem tysięcy ludzi do Kotelu (Ściany Zachodniej). Jest to pozostałość pielgrzymiego charakteru Szawuot: w czasach Świątyni obowiązkiem wszystkich Żydów było przybycie na to święto do Jerozolimy.


Według tradycji, gdy fragmenty Tory są odczytywane w synagodze w święto Szawuot, Bóg daje Torę i przykazania na nowo.

 

(opr. PJ)