Pirke Awot: "Nagrodą za micwę jest micwa"

Pirke Awot: "Nagrodą za micwę jest micwa" Jak rozumieć tę myśl?

 

 

 

Judaizm uważa, że życie zgodne z nakazami religii polega na przestrzeganiu przykazań, jakie Bóg dał człowiekowi; przykazania te obowiązują zarówno Żydów (613 przykazań, czyli micwot) jak i nie-Żydów (Siedem Przykazań Potomków Noacha).

Jakie korzyści odnosi człowiek żyjący zgodnie z nakazami religii z przestrzegania tych przykazań?

Istnieje popularne przeświadczenie wśród ludzi wierzących, że życie zgodne z zasadami religii pozyskuje dla człowieka przychylność Boga, a więc należy, dla uzyskania tej przychylności, przestrzegać religijnych zasad i przykazań.

Judaizm ma inny pogląd na tę sprawę.

Sensem życia zgodnego z zasadami religii jest:

• nadawanie ludzkiemu życiu transcendentnego znaczenia

• przybliżanie człowieka do Boga

• wprowadzanie świętości w życie człowieka

• pogłębianie duchowego wymiaru naszego życia

• czynienie nas lepszymi ludźmi

• czynienie świata lepszym (jego doskonalenie).

 

I właśnie realizowanie tych celów, przez przestrzeganie przykazań, jest nagrodą.

Nagrodą – samą w sobie.

Nagrodą za nadawanie życiu sensu – jest sens życia.

Nagrodą za dążenie do bycia lepszym człowiekiem – jest stanie się lepszym człowiekiem.

Nagrodą za przybliżanie się do Boga – jest zbliżenie się do Boga.

Nagrodą za wprowadzanie świętości w nasze życie – jest obecność świętości w naszym życiu.

Nagrodą za naprawianie przez nas świata (tikun olam) – jest życie w lepszym, „naprawionym” świecie.

Są to wszystko ogromne wartości, wielkie dobro - nie do uzyskania w żaden inny sposób, poza świadomym przestrzeganiem przykazań.

Dlatego w Pirke Awot (4, 2) czytamy, że „nagrodą za micwę – jest micwa”, czyli: nagrodą za wypełnienie przykazania jest właśnie wypełnienie przykazania.

Oczywiście, judaizm wierzy, że Bóg nagradza za dobro, a karze za zło. Ale to ma stać się dopiero w Olam Haba (świecie, który ma nadejść). Natomiast na tym świecie nie należy oczekiwać, że Bóg nagradza ludzi religijnych czymkolwiek więcej, niż osiągają oni sami, postępując zgodne z zasadami religii. W Pirke Awot (1, 3) czytamy: „Nie bądźcie jak słudzy, którzy służą swemu panu licząc na nagrodę”.

W tym miejscu dochodzimy do jednej z fundamentalnych zasad dotyczących nie tylko judaizmu, ale – ogólnie – etycznego monoteizmu: życie zgodne z zasadami religii ma wpływać na nasze postępowanie wobec siebie nawzajem, a nie na postępowanie Boga wobec nas.

Postępowanie człowieka zgodnie z wolą Boga nie jest potrzebne Bogu, ale człowiekowi.

Człowiek ani nie może, ani nie chce zmienić Boga. Bóg chce i może doskonalić człowieka, ale niezbędna jest do tego ludzka zgoda. Dlatego wręczył Żydom Torę: „Tora i micwot wypływają z Bożej Istoty, która jest prawdziwą Jednością. Stąd wynika, że gdy wypełnisz choćby jedną micwę ze szczerej miłości i z pełnym zaangażowaniem, dotykasz fragmentu tej Jedności, doświadczasz obecności Boga” (Baal Szem Tow).

Celem praktykowania religii jest wpływanie tu i teraz na zachowanie człowieka. Głęboko religijny, uczciwy, dobry, porządny człowiek nie powinien jednak ani przez moment liczyć na to, że może przechodzić przez jezdnię na czerwonych światłach i że ze względu na jego religijność Bóg uchroni go przed potrąceniem przez samochód. Ani nie może oczekiwać, że emuna (wiara-ufność) zapewni mu materialną egzystencję, zamiast hisztadlut (wysiłku). „Nie licz na cuda” – czytamy w Joma 1, 4. Ein Somchim Al HaNes (Pesachim 64b) - "Nie wolno ci liczyć na cuda".

Wszystkie cele, do jakich wiedzie postępowanie zgodne z zasadami religii, są jednocześnie same w sobie nagrodą za takie życie. Oczekiwanie dodatkowej nagrody za bycie religijnym (w postaci np. unikania nieszczęść, kłopotów, chorób) byłoby podobne do oczekiwania dodatkowej nagrody za przestrzeganie zasad nauki prowadzenia samochodu – a nagrodą jest przecież właśnie to, że wiemy, jak prowadzić samochód i możemy nim jeździć, co podnosi jakość naszego życia.

Rabi Janaj nauczał: „Nie jest w naszej mocy zrozumieć powodzenie nikczemnych ani cierpienia sprawiedliwych”. (Pirke Awot 4, 19)

O tym też koniecznie trzeba pamiętać...

 

Opr. Paweł Jędrzejewski