O Przyjściu Mesjasza i Świecie Przyszłym

O Przyjściu Mesjasza i Świecie Przyszłym Rabbi Yitzhok Frankfurter

Parsza (fragment pt.) Necawim jest jednym z pierwszoplanowych źródeł w Torze gdzie znajdujemy obietnicę Boga odnośnie sprowadzenia Ostatecznego Wybawienia. Rambam pisze w Hilchot Melachim (11:1) – „Kto nie wierzy [w mesjasza], ani nie oczekuje jego przyjścia - zaprzecza nie tylko prorokom, ale Torze i naszemu nauczycielowi Mojżeszowi. Ponieważ Tora [Dwarim (5 Mojż.) 30:3-5]  poświadcza o przyjściu [mesjasza], jak jest powiedziane: ‘I HaSzem, twój Bóg, wyprowadzi cię z twojej niewoli i ulituje się nad tobą. Sprowadzi cię z powrotem i zbierze spośród narodów… nawet jeśli twoi wygnańcy znajdą się na najdalszych krańcach niebios, stamtąd Bóg zgromadzi cię i przyprowadzi [do Ziemi]’. Te dokładnie słowa zawierają wszystko, co zostało powiedziane [na ten temat] przez proroków”.

Niemniej jednak, Rambam stwierdza wielokrotnie, że era mesjańska nie jest szczytem do osiągnięcia przez ludzką egzystencję. To wyróżnienie należy do Olam HaBa, Przyszłego Świata, który era mesjańska pomoże osiągnąć. Jak wyjaśnia: „Szczytem wszelkiej nagrody i ostatecznego dobra, które nie będzie mieć końca ani niedostatku, będzie życie w Świecie Przyszłym. W przeciwieństwie do tego, w erze mesjasza wszystko będzie odbywać się w kontekście tego świata. Jego działania będą naśladować zwykły bieg spraw, oprócz tego, że do Izraela powróci suwerenność. Mędrcy z minionych pokoleń już orzekli: ‘Nie ma różnicy między erą dzisiejszą i mesjańską – z wyjątkiem – naszego wyzwolenia z poddania [pogańskim] królestwom’” (Hilchot Teszuwa 9:2).

A więc jak osiąga się życie w Świecie Przyszłym? „Człowiek zaskarbia sobie udział w Świecie Przyszłym – l’fi godel maasaw v’godel chochmato – zgodnie z wielkością swoich uczynków i wymiarowi swojej mądrości” (Tamże 9:1).

To stwierdzenie zdaje się zaprzeczać komentarzowi Rambama do Miszny w Traktacie Awot (3:15), gdzie powiedziano: „i wszystko dzieje się według jakości jego uczynków”, co Rambam wyjaśnia: „Zasługi są przyznawane na podstawie jakości dobrego uczynku, a nie jego ilorazu. Na przykład, jeśli ktoś dał 1000 złotych monet jednorazowo jednej osobie – bo taka była potrzeba tego człowieka, ale nie dał datku innemu, cecha szczodrości nie będzie w nim istnieć w takim samym stopniu, jak gdyby podarował jedną złotą monetę tysiąc razy. Ta sama zasada dotyczy koncepcji nagrody. Ktoś, kto ratuje jednego jeńca za 100 dinarów, albo daje biedakowi taką kwotę, nie otrzyma takiej samej nagrody, jak ktoś kto wyzwoli 10 jeńców lub da 10 biedakom po 10 dinarów. To rozumie Miszna poprzez ‘według jakości jego uczynków’ – a nie, według ich intensywności”.

Niektórzy komentatorzy uważali, że istnieje w tym sprzeczność, ale jednak jej nie ma. W „Hilchot Tszuwa”, Rambam odnosił się do osiągnięcia udziału w Świecie Przyszłym poprzez jakość uczynków – czyli wypełnieniem micwot ze względu na ich samo istnienie - jako obowiązku Żyda.

Ostatnia Miszna (nauka) w Traktacie Makot stwierdza że Bóg chciał przysporzyć korzyści społeczności Izraela, więc dał jej wiele przykazań. Rambam wyjaśnia, że z powodu wielości przykazań, jest prawie niemożliwe, żeby komukolwiek nie udało się wypełnić prawidłowo choćby jednej micwy. Wykonawszy to skrajne minimum, „zgodnie z zasadami naszej wiary” – osiąga się Świat Przyszły. Kluczowym elementem, w osiągnięciu udziału w Przyszłym Świecie - w kontraście do nagrody otrzymywanej w tym świecie, jest jakość uczynku, a nie ich ilość.

Rambam ilustruje tę koncepcję opowieścią z Talmudu o wypełnianiu przykazania dobroczynności, gdzie Nasi Mędrcy stwierdzili, że jeśli ojciec daje cedakę, aby jego syn przeżył [zagrożenie], albo w celu osiągnięcia Życia Przyszłego, nadal uważa się go za pełnego cadyka. Rambam przekazuje zatem ideę, że nawet micwa cedaki (dobroczynności) nie jest zwolniona z powszechnego obowiązku wykonywania ich bez motywacji osiągania innych korzyści (hebr. liszma), poprzez co możemy osiągnąć życie w Świecie Przyszłym.

Z życzeniami dobrego zapisu na nowy rok całej społeczności Izraela i zasłużenia na wybawienie i pomoc.

 

Ami Magazine, September 5, 2018, s. 30

Autor jest redaktorem naczelnym „Ami Magazine”, anglojęzycznego tygodnika Żydów ortodoksyjnych

Tłum. RED

Inne spojrzenie na ten sam temat: http://www.fzp.net.pl/judaizm/zycie-po-zyciu-wedlug-judaizmu