Przewodnik po Izraelu - Bahaici.

Przewodnik po Izraelu - Bahaici. „Ziemia jest państwem, a ludzkość to jego obywatele” – kilka słów o wyznawcach bahaizmu.

 

Dla wyznawców judaizmu, chrześcijaństwa i islamu najświętszym miejscem w Izraelu jest Jerozolima. Miasto to wraz z innymi miejscami związanymi z obecnością proroków i świętych postaci, skupia uwagę przeważającej większości wyznawców monoteistycznych religii. W większości święte miejsca znajdują się w centralnej części kraju. Oprócz Jerozolimy regiony, najbardziej święte to Samaria i Judea. Galilea – wyłączając Nazaret, gdzie wychować się miał Jezus – jako destylacja pielgrzymów chrześcijańskich i muzułmańskich wypada nieco słabiej. Oczywiście nie oznacza to, ze jest przez nich pomijana ale w porównaniu z Samarią i Judeą jest uboższa w miejsca dla tych religii najważniejsze. Jest jednak religia, dla wyznawców której miejsca położone nad Zatoką Hajfy, zachodniej granicy Galilei, są najświętsze na ziemi. Nazywają się Bahaici, czyli wyznawcy nauk Bahá’u’lláha. 

Zatoka Hajfy jest jedynym naturalnym portem Izraela na Morzu Śródziemnym. Od północy spina ją starówka Akki a jej południowa granica to Góra Karmel z położoną na jej stokach Hajfą. W miastach tych znajdują się Ogrody Bahá’í oraz sanktuaria będące miejscem pielgrzymek Bahaitów z całego świata oraz jedną z głównych atrakcji turystycznych Bliskiego Wschodu. 

Foto - Święta Zatoka

Z Zatoki Perskiej nad Zatokę Hajfy

Wiara bahá’í (bahaizm), jest uważana za najmłodszą, niezależną monoteistyczną religię świata. Zaczęła kształtować się w XIX wiecznej, szyickiej Persji. Podobnie jak chrześcijaństwo ukształtowało się w ramach judaizmu, bahaizm wyodrębnił się z szyickiego islamu. Szyici, w odróżnieniu od sunnitów, nie uznają trzech pierwszych kalifów czyli następców Proroka Mahometa. Wieżą, że ostatnim prawowitym kalifem był Muhammad al-Mahdi (12ty kalif, ur. w 869 r.), który czeka u ukryciu na dzień sądu ostatecznego. Tuż przed nadejściem tego dnia ma on pojawić się wraz z Jezusem (arab. Isa) i ocalić świat. Istnieją dwa podstawowe terminy na określenie ukrytego proroka, Mahdi oraz Qa'im. Szyici wierzą, że ukryty prorok kontaktował się ze światem poprzez łączników, których nazywano Báb (wrota). Przez 69 lat od zniknięcia Mahdiego żyło czterech Bábów, a ostatni z nich umarł nie mianując następcy. Przez następne 900 lat wśród wyznawców Islamu, podobnie jak i innych religii, pojawiały się od czasu do czasu postacie, które chciały reformować swoją wiarę. Te reformatorskie zapędy nabrały szczególnego tempa w XVII i XIX wieku, kiedy to zaczął kształtować się ruch dziś powszechnie znany jako fundamentalizm religijny. Zaczynało dominować przekonanie, że stary świat przemija i nieuniknione są zmiany fundamentalne. 

23 maja 1844 roku w mieście Sziraz, w południowo zachodniej części Iranu (wtedy Persji), Sijid `Alí-Muhammad ogłosił, że jest bramą "Báb" do boskości. Podczas pielgrzymki do Mekki, jaką każdy muzułmanin winien odbyć przynajmniej raz w życiu, stojąc obok Ka’by – najważniejszego miejsca islamu – oświadczył, że jest inkarnacją ukrytego kalifa. Wraz z tą deklaracją Bab zaprezentował nową filozofię, której szczegóły przedstawił w nowej świętej księdze – Bajan. Jego poglądy i myśli opierały się w gruncie rzeczy na filarach będących ideami oświecenia (najważniejszy jest rozum), a także dziewiętnastowiecznym przeświadczeniu, że nie istnieje żaden inny świat poza tym, w którym żyjemy. W ten sposób zaczął kształtować się nowy ruch mesjanistyczny w ramach islamu. Bab skupiał wokół siebie coraz większe rzesze wyznawców i tym samym stwarzał coraz to większe zagrożenie dla władz Persji, które zdecydowały o uwięzieniu Baba i jego osądzeniu. W konserwatywnym, autorytarnym państwie jakim była wtedy – i jest po dziś dzień – Persja, nie było miejsca na rewolucje społeczne, a tym bardziej religijne. Dla przykładu, wśród „oryginalnych” wyznawców i najważniejszych uczniów Baba wymienić możemy Tahirih – prekursorkę ruchu emancypacji kobiet. Prześladowana jak wszyscy wyznawcy nowej wiary i skazana na śmierć przez Szacha, miała przed śmiercią powiedzieć do Szacha:

„Możesz mnie zabić kiedy tylko zechcesz ale nigdy nie zatrzymasz emancypacji kobiet…”

Problemem dla władz był też szybko i bardzo silnie rozwijający się kult Baba.  Wszystkie miejsca jego przetrzymywania stawały się destynacją pielgrzymek. Zanim go aresztowano, kiedy odwiedzał na przykład publiczną łaźnię, jego wyznawcy kupowali wodę, pozostałą po jego kąpieli. Wkrótce władze zdecydowały się na ruch radykalny i 9 lipca 1850 roku w mieście Tabriz, Baba stracono a dla jego wyznawców rozpoczął się okres intensywnych prześladowań. Bab, jak sam głosił, był jednak tylko „bramą” do boga. Był prorokiem, który głosił przyjście „Objawiciela Bożego”. W 1863 roku jeden z jego uczniów, Mirza Husayn Ali Nuri, po opuszczeniu Persji z powodów politycznych, udał się do Imperium Osmańskiego gdzie podczas pobytu w Bagdadzie ogłosił, że to właśnie jego nadejście zapowiadał Bab i jego imię to Baha'ullah (Chwała Boża). Baha'ullah wyrzekł się polityki i stworzył nową religię – bahaizm. Miała ona być początkiem nowej ery. Starą zapoczątkował Mohamet a skończył właśnie Baha'ullah, jako kolejny prorok. Taka filozofia oczywiście nie przysporzyła mu sporo sympatyków wśród władz Imperium Osmańskiego, które zadecydowały o jego uwięzieniu. Najpierw w Bagdadzie, potem przetransportowany kolejno do Konstantynopola, Adrianopola, Aleksandrii, Portu Said dotarł do miejsca w którym spędził ostatnie lata życia i skąd głosił swoją religię, Akki. Muzułmanie modląc się do boga kierują się w stronę Mekki. Dla bahaitów takim punktem jest dom Baha'ullaha, Bahja (Dom Rozkoszy), zlokalizowany na północnych przedmieściach Akki.

foto - Sanktuarium Bahá’u’lláh w Akko (Bahja)

Ogrody Bahai.

Doskonałość ludzka płynąć powinna z wewnętrznej harmonii, porządku. Odzwierciedleniem takiego stanu rzeczy jest perfekcyjnie zaprojektowana, uporządkowana natura. Ogrody Bahai są tym samym symbolem boskiej obecności na ziemi. Oznaczają tyle, że Bóg jest tu i teraz. Wchodząc do ogrodu człowiek czuje się jakby wstąpił do miejsca pokoju i spokoju, gdzie nieodgrodzony żadnym murem czuje się chroniony przez boga.

Foto - Ogrody i sanktuarium Baba w Hajfie

W 1909 roku, w tajemnicy przetransportowano ciało Baba z Persji do Palestyny i umieszczono je w sanktuarium Bahai w Hajfie, na Górze Karmel. W ten sposób po obydwu krańcach Zatoki Hajfy znajdują się dzisiaj święte miejsca dla wyznawców Bahaizmu. Góra Karmel od czasów starożytnych skupia uwagę wyznawców różnych bóstw. W źródłach egipskich z XV w.p.n.e. nazywana jest „świetym przylądkiem”. Jej świętość zapoczątkowali prawdopodobnie Fenicjanie. W mitologii greckiej określana jest jako „góra Zeusa”. Jeden z najsłynniejszych historyków rzymskich, Tacyt, przedstawia ją jako „boską górę”. Miał też tu zatrzymać się Jezus, kiedy jego rodzina wracała z Egiptu.

 Foto - Widok na górę Karmel z Akko

Dzisiaj na stokach Góry Karmel znajdują się ogrody Bahai, wpisane w 2008 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jako przedstawiające wybitną wartość miejsce pielgrzymek bahaitów z całego świata. Jest to jedna z najważniejszych i najliczniej odwiedzanych atrakcji turystycznych Bliskiego Wschodu. Pielgrzymując do Ziemi Świętej wyznawcy Baba i Baha'ullaha odwiedzają też wszystkie miejsca związane z prorokiem. Oprócz sanktuarium w Hajfie i Bahji należa do nich cytadela Akki, gdzie przez 2 lata więziony był Baha'ullah oraz Dom Abuda. 

Foto - Abud house

Do 1877 roku, kiedy to pozwolono Baha'ullahowi przeprowadzić się do Bahji, zamieszkiwał on w różnych lokalizacjach w obrębie starej Akki. Z nich wszystkich najważniejszym lokum był właśnie Dom Abuda, który dzisiaj pełni funkcję domu gościnnego dla bahaickich pielgrzymów. Baha'ullah mieszkał tu siedem lat i napisał w tym czasie al-Kitab al-Akdas, czyli księgę praw. Po przeprowadzce do Bahji w Domu Abuda zamieszkał jego syn, Abd al-Baha Abbas, następca proroka znany jako Abbas Effendi. To właśnie za jego sprawą przewieziono zwłoki Baba do Hajfy.

Zatoka Hajfy, stała się tym samym kolejnym świętym miejscem w Ziemi Świętej, które czczone jest przez „najmłodszych” monoteistów. Dzisiaj bahaizm to 7.7 milionów wyznawców pochodzących z ponad 2 100 różnych grup etnicznych. Stanowi on drugą po chrześcijaństwie najbardziej geograficznie rozprzestrzenioną oraz drugą po islamie najszybciej rozprzestrzeniającą się religię na świecie. Jest też najbardziej prześladowaną religią w Iranie. Przez swój młody wiek i ogromną ilość źródeł dotyczących swoich początków oraz rozwoju, bahaizm jest uważany przez historyków, socjologów oraz religioznawców jako najlepiej udokumentowany ruch religijny. Jest przez to bardziej dostępny, zarówno dla badacza jak i przeciętnego ciekawskiego człowieka oraz bardziej zrozumiały. Tą ciekawą i bogatą dokumentację można dopełnić odwiedzając „świętą zatokę”, oraz ogrody Bahai w Akce i Hajfie. 

Bartosz Radojewski
zdjecia - zasoby prywatne Autora.
Notka o Autorze:
Bartosz Radojewski
Urodzony w Poznaniu w 1980 roku (w roku, w którym umarł Josip Broz Tito, zastrzelono Johna Lenona a urodziła się Solidarność). Od 2006 roku absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Kierunek studiów (Stosunki Międzynarodowe) wziął sobie do serca do tego stopnia, że ostatnie pięć lat spędził między narodami i kulturami Bałkanów oraz Izraela.
Sam o sobie: Ciekawy świata – Miłośnik historii – Humanista.
Od niedawna swoje przygody spisuje na blogu: http://bakszysz.blogspot.com/