Żydzi w Polsce - kalendarium

Żydzi w Polsce - kalendarium Opracowała Dagmara "Aurora" Mańka

IX-X w.

Pierwsze opisane wizyty kupców żydowskich na ziemiach "polskich":
IX w - Ibn Kordadbeh
X w - Ibrahim Ibn Jakub

X w
Pierwsi osadnicy żydowscy Polsce - przybyli z terenów Rusi i Bizancjum

XI w
Wyprawy krzyżowe w Europie, prześladowania Żydów, masowy napływ do Polski, pierwsze statuty i przywileje

1264 Statut Kaliski - nadany przez Bolesława Pobożnego

1267 Synod we Wrocławiu - osiedlenia żydów w oznaczonych dzielnicach

1290 wygnanie z Anglii, prześladowania w innych krajach - nasilenie migracji na wschód

1344 Statut Kaliski, zatwierdzony przez Kazimierza Wielkiego, ma moc ogólnopolską

1348-1349 epidemia dżumy staje się przyczynkiem do prześladowań Żydów; masowe ucieczki z zachodu do Polski

1364 rozszerzenie przywilejów żydowskich przez Kazimierza Wielkiego

1388 książę Witold nadaje przywileje Żydom na Litwie

1399 Poznań - pierwszy proces o mord rytualny, prześladowania

1453 potwierdzenie przywilejów dla Żydów przez Kazimierza Jagiellończyka

1483 książe mazowiecki wydaje dekret o wysiedleniu Żydów z Warszawy

1495 Kazimierz podkrakowski miejscem przymusowego osiedlenia Żydów; wygnanie Żydów z Litwy

1503 ponowne osiedlenie na Litwie

1507 potwierdzenie przywilejów przez Zygmunta Starego

1525 ostatni książę mazowiecki potwierdza wygnanie Żydów z Warszawy

1534 zwolnienie Żydów z obowiązku noszenia ubrań specjalnych

1539 zrzeczenie się jurysdykcji królewskiej z władzy nad Żydami w miastach i wsiach prywatnych, podział na Żydów królewskich i szlacheckich

1551 uzyskanie praw administracyjnych i sądowniczych przez władze gmin żydowskich

1576 dekret przeciw oskarżeniom o mordy rytualne - Stefan Batory

1579 powołanie "Generalności Żydowskiej" - Sejmu Żydów Korony i Litwy

1581-1764 "Sejm Czterech Ziem" - autonomia żydowska

1588 potwierdzenie przywilejów, ochrona przed prześladowaniami (Zygmunt III Waza); walka gospodarcza z Żydami

1633 Wilno - powstanie pierwszego getta żydowskiego na Litwie

1648-1649 powstanie Chmielnickiego - wymordowanie większości Żydów na Podolu, Wołyniu, Ukrainie

lata 80. XVIIw masowe wystąpienia antyżydowskie

ok. 1700 rodzi się Baal Szem Tow, twórca chasydyzmu

1755 wystąpienie Jakuba Franka, początki ruchu frankistowskiego

1764 likwidacja autonomii żydowskiej, podniesienie podatków, według spisów w Polsce żyje ok. 500 000 Żydów

k. XVIIIw rosnące wpływy haskali - ruchu oświeceniowego

1794 Insurekcja Kościuszkowska - udział Berka Joselewicza na czele jednego z oddziałów

1807 Księstwo Warszawskie - równouprawnienie Żydów

1815 Kongres Wiedeński - gwarancja praw; dążenie do asymilacji

1861 seria demonstracji patriotycznych; udział Żydów pod wodzą rabina Meiselsa

lata 80. XIXw pogromy w Rosji, osiedlenie przymusowe na ziemiach polskich, wzrost antysemityzmu, początki masowych migracji do USA

1882 rozpoczęcie Aliji - zorganizowanej migracji do Palestyny

1897 założenie Bundu

1912 założenie partii Agudat Izrael

1918 odzyskanie niepodległości przez Polskę; pogrom lwowski

1919-1939 rozkwit życia społeczności żydowskiej w Polsce - Żydzi to ponad 3 000 000 obywateli, ponad 10% ludności

1921 Konstytucja Marcowa - wolność religijna i równość wobec prawa dla Żydów

1925 założenie YIVO w Wilnie (Instytut Nauk Żydowskich)

lata 30. XXw nasilenie antysemityzmu, getta ławkowe na uczelniach; bojkot ekonomiczny

1939-1945 II Wojna Światowa, okupacja niemiecka, z około 3 500 000 Żydów polskich wojnę przeżyło około 300 tysięcy; większość z nich wyjeżdża w latach 1949 i 1957

1946 pogrom kielecki

1948 Polska uznaje państwo Izrael

1949 zakaz działalności organizacji syjonistycznych

1967 zerwanie stosunków dyplomatycznych Izraelem (po wojnie sześciodniowej)

1968 Marzec; masowe wystąpienie i represje antysemickie, ostatnia fala migracji

1990 ponowne nawiązanie stosunków dyplomatycznych z Izraelem

1997 ustawa o stosunku państwa do Gmin Wyznaniowych Żydowskich III RP