Żydowski bohater Rewolucji Amerykańskiej pochodzący z Leszna

Żydowski bohater Rewolucji Amerykańskiej pochodzący z Leszna Haym Salomon

Wiedza o polskich bohaterach Rewolucji Amerykańskiej - Tadeuszu Kościuszce i Kazimierzu Pułaskim jest powszechna zarówno w Polsce jak i w Stanach. Jednak bardzo niewielu ludzi w Polsce ma świadomość, że ogromną rolę w zwycięstwie rewolucji i powstaniu USA odegrała jeszcze jedna, wybitna postać z Polski.

Był to Haym (Chaim) Salomon (1740-1785) - polski Żyd, syn rabina z Leszna koło Poznania, zwany "finansowym bohaterem Rewolucji Amerykańskiej" (Financial Hero of the American Revolution), który uratował młode państwo przeznaczając całą swoją fortunę (około 300000 dolarów - wówczas sumę kolosalną) na potrzeby armii amerykańskiej, w najcięższych chwilach, gdy zabrakło pieniędzy na jej utrzymanie.

pomnik_w_chicago_(2).jpg
Salomon i Washington na pomniku w Chicago.
Salomon trzyma symboliczną sakiewkę z pieniędzmi na ratowanie armii amerykańskiej.

 

Salomon, po przybyciu do Ameryki z Polski po I rozbiorze (1772), rozpoczął z powodzeniem karierę finansisty, w której pomagała mu znajomość dziesięciu języków oraz biznesowe wykształcenie i talent. Ożenił się z Rachelą Franks ze słynnej i bogatej rodziny żydowskiej i osiadł w Nowym Jorku. Gdy w 1776 wybuchła wojna, Salomon, jako członek organizacji niepodległościowej Synowie Wolności został aresztowany przez Anglików i oskarżony o szpiegostwo. Jednak po krótkim czasie został przez nich zatrudniony jako tłumacz. Po wykryciu jego nowych związków z organizacjami antybrytyjskimi, został powtórnie aresztowany i po torturach skazany na śmierć. Uciekł z więzienia i - pozbawiony majątku - wyjechał do Filadelfii. Znów zaczął błyskawiczną karierę w handlu i bankowości. Pracując dla rządu USA, nawiązał przyjaźń z generałem Georgem Washingtonem (przyszłym prezydentem) i zaczął pomagać armii młodego państwa, wciągając do współpracy Żydów amerykańskich i europejskich. Podczas wyjątkowo ciężkiej zimy w Valley Forge (1777-1778), gdy żołnierze armii amerykańskiej głodowali i zamarzali na śmierć, Salomon udzielił  Washingtonowi największej pomocy finansowej (w postaci zarówno pożyczki, jak i darowizny), która uratowała armię, Amerykańską Rewolucję i pozwoliła ocalić Stany Zjednoczone.

Salomon zmarł w 1785 roku w nędzy.

tablica_salomona_(2).jpg
Tablica upamiętniająca Salomona

 

Legenda głosi, że to właśnie na jego cześć na jednodolarówce znajduje się Gwiazda Dawida (nad głową orła) i że był to efekt decyzji samego Washingtona.


Jednak prawda jest inna: godło Stanów pojawiło się na banknocie jednodolarowym dopiero w roku 1935. Natomiast godło (Wielka Pieczęć) Stanów Zjednoczonych zostało zaprojektowane w roku 1776 i jego twórcą była komisja, w której skład weszli między innymi Benjamin Franklin, Thomas Jefferson i John Adams, ale bez udziału Washingtona.

Trzynaście gwiazd w godle Stanów Zjednoczonych tworzy Gwiazdę Dawida nie ze względu na ofiarność Chaima Salomona z Leszna, ale dlatego, że twórcy nowopowstałego państwa chcieli podkreślić fundamentalną rolę ideałów Tory w swoim dążeniu do wolności i niepodległości.

Nie jest to z resztą chyba jedyny symbol żydowski w godle USA, a więc i na banknocie jednodolarowym: pionowe, białe paski na tarczy trzymanej przez orła, odwrócone o 180 stopni, wyglądają dla wielu jak symboliczny kształt menory. 

jednodolarowka_(2).jpg
Salomon__znaczek__pocztowy.jpg

Chaim Salomon na znaczku pocztowym USA

opracował: pj