Prince Polo w Nowym Jorku...

Prince Polo w Nowym Jorku... Do chrupiących wafelków oblanych czekoladową polewą nie potrzeba nikogo przekonywać po drugiej stronie Atlantyku.

1 października 2007

Do chrupiących wafelków oblanych czekoladową polewą nie potrzeba nikogo przekonywać po drugiej stronie Atlantyku. Zanim jednak do tego doszło, trzeba było pokonać długą drogę pełną wyrzeczeń i poświecenia. W dobie rodzącej się dzisiaj klasy średniej, warto poznać kulisy i początki słodkiego zakładu, który zapisał się złotymi zgłoskami w naszym kraju.

Dr Jan Schramek z dalekiej Florydy tak pisze o swojej matce:

"Błogosławionej Pamięci Camillia Blumel-Schramek, moja matka była znanym pedagogiem gry na fortepianie i pianistką koncertową. Występowało w Polsce i za granicą. Ona sama w młodych latach studiowała fortepian u prof.Janocha w Brnie (Czechy) i prof. Teodora Leszetyckiego w Wiedniu.

O ile chodzi o życie Żydów w przedwojennym Cieszynie, w latach 30-tych klasy socjalnej, do której zaliczali się moi rodzice, można powiedzieć, przebiegało bardzo przyjemnie. Życie towarzyskie w naszym domu było bardzo obfite. Często odbywały się muzykalne wieczory. Grano zwykle muzykę kameralną, albo mój kuzyn Roef, który uczył śpiewu w Wiedniu i we Włoszech - śpiewał pieśni klasyczne oraz arie operowe.

Moi rodzice często chodzili do kawiarni, które były wtedy bardzo popularne, zwłaszcza "Centralna" w polskim Cieszynie i "Avion" w czeskim. Wieczorami udawali się do baru Eichmera w czeskim Cieszynie, gdzie zwykle występował kabaret. Jeździli również samochodem do Ostrawy na pierwsze dźwiękowe filmy.

Ojciec mój, Brunon zmarł w 1932 roku. W tym czasie był już zaawansowany poważny kryzys gospodarczy w Polsce. Nasza fabryka zaczęła zwalniać pracowników. Ludzie nie mieli na chleb, a na wafle już tylko garstka mogła sobie pozwolić. Od tego czasu zaczął się również poważny antysemityzm wzniecony poprzez partie endeckie. W szkołach średnich i na uniwersytetach studenci żydowscy byli prześladowani. Słowa "parszywy Żydzie" słyszało się często! Pamiętam również, jak władze endeckie wydały listę przedsiębiorstw żydowskich, wzywających do bojkotu takowych... Muszę zaznaczyć, że większość wybryków antyżydowskich spowodowana była przez ludzi, którzy do Cieszyna przyjechali ze wschodu. W tej liczbie znalazło się wielu studentów z Akademii Rolniczej z Cieszyna oraz wyżsi pracownicy urzędów państwowych.

Przeciętny Cieszyniak, który zresztą często pracował u Żydów, nie miał powodów, by stać się antysemitą... Nasza fabryka "Bracia Schramek - Tip-Top", swój początek bierze w roku 1921, jako stosunkowo mały wyrób wafli w domu mojej babki przy ul. Głębokiej 42. Zatrudnialiśmy tutaj około dziesięciu pracowników. Od tego momentu, kiedy sprzedaż szła bardzo dobrze, mój ojciec i stryj Wilhelm wybudowali razem fabrykę przy ul. Liburnia 15, gdzie z czasem zatrudniono stu pracowników. Nasze wyroby, wafle, biszkopty, pierniki lub batoniki czekoladowe sprzedawano w całej Polsce. Jednak na wschodzie było bardzo ciężko, z uwagi na to, że była tam poważna konkurencja w postaci firmy "Branka Hazet, Hoeflingen" itp. Po aneksji Zaolzia otworzył się nowy rynek zbytu i interes szedł znów bardzo dobrze.

W 1939 roku rozpoczęła się wojna z Niemcami. Zajęli oni Cieszyn już 2 września. Mój stryj z rodziną wyjechali na wschód. Fabrykę wafli przejął były pracownik - Juliusz Pietschman, który prowadził ją aż do 1945 roku. Później zakład został znacjonalizowany. Kierownictwo objęło "Zjednoczenie Przemysłu Cukierniczego" w Zabrzu. W 1948 roku zakład przemianowano na "Olzę", gdzie trwa słodka produkcja do dnia dzisiejszego...

Wafle Prince-Polo, to główny produkt firmy "Olza". Widzi się go prawie we wszystkich miastach USA. Kupuje je od czasu do czasu i muszę stwierdzić, że jest to gatunek bardzo dobry.

No cóż, zdaje mi się, że to już wszystko, co mam do powiedzenia..."

To napisał Dr Schramek z Cleweland, Floryda USA dnia 6 września 2000 r.

Prof. Richard Pipes, urodzony w Cieszynie, również emocjonalnie związany ze słodką fabryką z piastowskiego grodu, mówi o "Olzie": "Mają świetne wyroby".

Zestawił i opracował Wiesław H.Radwański