Od Abrahama do czasów współczesnych [historia Żydów] liczy dobre cztery tysiące lat. Toż to trzy czwarte dziejów cywilizowanej ludzkości! Należę do historyków, którzy wierzą w długotrwałość i wpadają w zachwyt, ilekroć trafią na jej trop. A Żydzi stworzyli odrębną i swoistą kulturę wcześniej niż wszystkie inne bez mała narody, które przetrwały do naszych czasów. I pomimo najstraszliwszych przeciwności losu, zachowali swą tożsamość do dziś. Skąd ta niesłychana trwałość? Na czym polegała szczególna siła owej niezniszczalnej idei, która uczyniła Żydów innymi od reszty, a zarazem utrzymywała ich wewnętrzną jednorodność? Czy jej nieprzerwana moc płynęła z jakiejś elementarnej niezmienności, czy ze zdolności do przystosowania się, czy może z jednego i drugiego? (...)

Paul Johnson