Niektóre prawa dotyczące puszki na cedakę znajdującej się w domu

Niektóre prawa dotyczące puszki na cedakę znajdującej się w domu “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (139)

 

Rabin Eliezer Weldenberg w dziele Cic Eliezer (16:29) rozważa dwa interesujące zagadnienia istotne dla osoby, która posiada w domu puszkę na cedakę z przeznaczeniem na jakąś charytatywną instytucję [na ogół z jej logo – przyp. M. Ł.] i od czasu do czasu wrzuca do niej pieniądze. Po pierwsze: czy ponosi ona odpowiedzialność za puszkę, gdyby ta się zagubiła? Czy jest zobowiązana do wpłacenia z własnej kieszeni utraconej sumy na konto instytucji, na którą pieniądze były zbierane?

Rabin Waldenberg orzeka, że w naszym przypadku nie ma obowiązku zrekompensowania utraconej sumy. Ten, kto bierze do domu puszkę na cedakę, nie przyjmuje tym samym odpowiedzialności za nią. Jego status w odniesieniu do puszki nie jest nawet równy szomer hinam (osoby pilnującej czyjejś własności bez zapłaty), a więc stróża z najmniejszą odpowiedzialnością, który odpowiada za szkodę lub utratę powstałą tylko w wyniku jego zaniedbania. W naszym przypadku nie było zamiaru przyjęcia odpowiedzialności za puszkę, nawet w zakresie szomer hinam, dlatego też nie ma obowiązku zwrócenia utraconych pieniędzy, gdy puszka się zapodzieje.

Po drugie, rabin Waldenberg zajmuje się przypadkiem, kiedy to instytucja, która dała swą puszkę, po upływie dłuższego czasu nie pojawia się po jej odbiór. Czy zgromadzone w niej pieniądze można przeznaczyć na inny cel dobroczynny?

Rabin Waldenberg pisze, że osoba, która zbierała pieniądze do takiej puszki, winna usiłować skontaktować się z instytucją, by jej przedstawiciel odebrał zebrane środki. Jeśli to niemożliwe, może uczynić hatarat nedarim – formalne anulowanie „przysięgi” w obecności trzech osób, w czasie którego deklaruje, że ma zamiar przeznaczyć środki na inny cel dobroczynny. Owa procedura faktycznie anuluje pierwotne przeznaczenie darowizny, pozwalając jednocześnie na asygnowanie jej na inny cel. 

Podsumowanie:

W przypadku zapodziania puszki na cedakę wstawioną do domu przez jakąś instytucję dobroczynną nie ma obowiązku zwrócenia utraconej sumy. Jeśli instytucja ociąga się z odebraniem zgromadzonych funduszy, jest obowiązek skontaktowania się z nią. Jeśli nie przynosi to skutku, można uczynić hatarat nedarim, by formalne anulować pierwotne przeznaczenie pieniędzy i asygnować je na inny cel dobroczynny.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 138,  tłum. M. Łokietek.