Jakiego pergaminu należy użyć do wykonania tefilinu?

Jakiego pergaminu należy użyć do wykonania tefilinu? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (137)

Szulchan Aruch (32:7) orzeka, że pergamin przeznaczony do wypisania tefilinu musi pochodzić raczej ze skrawka skóry zwanego klafem niż tego, którego nazywa się duchsustusem czy gwilem. Klaf – jak wyjaśnia dzieło – to warstwa skóry znajdująca się najbliżej sierści, podczas gdy duchsustus to skóra wewnętrzna, ta, która jest bliżej tkanki mięsnej. Z kolei gwil – wg Szulchan Aruch – odnosi się do obu tych warstw połączonych razem, jeszcze przed ich rozdzieleniem. Halacha le-Mosze mi-Sinaj (tradycja przekazana ustnie Moszemu na górze Synaj) wymaga, by tefilin jednoznacznie pisano na klafie, warstwie skóry znajdującej się najbliżej sierści po uprzednim oddzieleniu  jej od duchsustusa. Co więcej, Szulchan Aruch nakazuje wypisanie tefilinu na wewnętrznej powierzchni klafu, czyli tej, która jest zorientowana na tkankę mięsną zwierzęcia.

Nim klaf stanie się zdatny do wypisania tefilinu, musi przejść proces garbowania przy użyciu galasu albo wapnia. W starożytności zwykle stosowano galas, dziś – wapń (Szulchan Aruch 32:8). Przed przystąpieniem do pracy garbarz powinien wypowiedzieć słowa: „Le-szem keduszat tefilin”.

Niektórzy soferim (skrybowie) przed wypisywaniem pergaminu konserwują go szelakiem –ów proces nazywany jest maszuach. Szelak nadaje pergaminowi połysk i czyni jego powierzchnię gładszą, dzięki czemu łatwiej się na nim pisze. Z wielu przyczyn autorytety halachiczne odwodzą od używania takiego pergaminu. Wg niektórych szelak stanowi chacicę – przegrodę pomiędzy pergaminem a tekstem, co dyskwalifikuje go do użycia w spełnianiu micwy. W dodatku na tak przygotowanym pergaminie niemal niemożliwym jest naprawienie pękniętych liter – pęknięte litery na zwoju Tory, tefilinie czy mezuzie czynią je niezdatnymi. Lepiej zatem nabyć tefilin, mezuzę czy zwój Tory od skryby, który nie stosuje szelaku, nawet jeśli będzie to bardziej kosztowne. Niemniej jednak ten, kto używa tefilinu, mezuzot czy zwoju Tory przygotowanych na pergaminie z użyciem szelaku, wypełnia swój obowiązek. (Zob. Halacha Brura, chelek 2, s. 235). 

I na koniec – skóra użyta do powyższych micwot musi pochodzić z koszernego gatunku zwierzęcia. Mędrcy wywodzą ten wymóg z uwagi zapisanej odnośnie micwy tefilin w Szemot 13:9: „aby Tora Boga była w twoich ustach”. Wers sugeruje, że tefilin musi zostać wykonany z materiału, który może być „w twoich ustach”, mianowicie zdatnego do konsumpcji, czyli koszernego. Jednak by skóra była zdatna do wykonania pergaminu, zwierzę nie musi być zarżnięte w sposób rytualny. Podobnie może to być zwierzę uznane za taref (cierpiące na śmiertelną chorobę, a tym samym zakazane do spożycia). Jeśli tylko zwierzę zalicza się do koszernego gatunku, jego skóra może służyc jako materiał na pergamin dla tefilin, mezuzot czy zwojów Tory (Szulchan Aruch 32:12).

Podsumowanie:

Skóra, z której wyrabia się pergamin na tefilin, mezuzot i zwoje Tory, musi pochodzić ze zwierzęcia koszernego i to z jej zewnętrznej warstwy – tej, która znajduje się bliżej sierści. Tekst pisze się na wewnętrznej powierzchni skóry. Nim zapisze się na nim tekst, pergamin musi zostać wygarbowany przy użyciu galasu lub wapnia. Halacha odradza używanie tefilinu, mezuzot i zwojów Tory, których pergamin był poddany procesowi meszuach, a więc zakonserwowania szelakiem przed zapisaniem tekstu.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 199-200,  tłum. Maciej Łokietek