Jakie brachot odmawia się w przypadku grzmotów i błyskawic?

Jakie brachot odmawia się w przypadku grzmotów i błyskawic? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (106)

 

Miszna w masechet Brachot (54a) stanowi, że ten, kto ujrzy się błyskawicę lub usłyszy grzmot, odmawia brachę ose maasej werejszit, która to bracha została skodyfikowana w Szulchan Aruch 227:1. Jednak Taz odnotowuje szeroko rozpowszechnioną praktykę odmawiania oddzielnej brachy nad grzmotami: szekoho u-gwurato malej olam (Szulchan Aruch, ibid.). Niewątpliwie moc Ha-Szem objawia się poprzez wyładowania atmosferyczne.

Rzeczywiście, przyjęło się, że po ujrzeniu błyskawicy odmawia się ose maasej werejszit, a po uderzeniu pioruna malej olam. Takie też orzeczenie przyjmuje chacham Owadia Josef w Halichot Olam (chelek 2, s. 186).

Powyższe brachot należy odmówić toch kedej dibur, tzn. tylko w ciągu sekundy lub dwu od ujrzenia błyskawicy lub usłyszenia grzmotu. Ten, kto nie uczynił tego w ciągu sekundy-dwóch, może odmówić brachę, gdy zobaczy następną błyskawicę lub usłyszy nowy grzmot (ibid., s. 187).

Nasze brachot odmawia się tylko raz w ciągu burzy; po odmówieniu brachot nad błyskawicą lub piorunem nie powtarza się ich przy kolejnych błyśnięciach lub uderzeniach grzmotów. Jeśli burza przejdzie i pojawi się znowu – nawet tego samego dnia – na nowo odmawia się brachot, gdy zaobserwuje się błyskawicę lub pioruny. (Ibid.).

Ben Isz Chaj w Paraszat Ekew (halacha 16) odnotował, że w Bagdadzie odmawiano brachę bez Szem U-Malchut, tzn. bez frazy: „Haszem Elokejnu Melecha Ha-Olam”. Ujrzawszy błyskawicę, Żydzi z Bagdadu odmawiali po prostu: „Baruch ose maasej werejszit”, a usłyszawszy grzmot – „Baruch szekoho u-gwurato malej olam”. Sefer Petach Ha-Dewir (siman 227, seif katan 3), autorstwa rabina Chaima Pontremoli (pierwsza poł. XIX w., rabin Izmiru w Turcji, współpracownik rabina Chaima Palachiego – przyp. M. Ł.), wyjaśnia, że ów zwyczaj powstał z obawy, że ludzie mogą nie być świadomi wymogu odmówienia brachy w czasie toch kedej dibur od blasku błyskawicy lub uderzenia pioruna i błędnie mogą sądzić, że obie brachot odmawia się przy każdym błyśnięciu na niebie albo wyładowaniu atmosferycznym. To mogłoby skutkować wielokrotnym odmówieniem brachot le-watala (brachot odmówionymi na próżno) i dlatego wyewoluowała praktyka pomijania Szem U-Malchut.

Dalej Ben Isz Chaj pisze, że przedłożył tę kwestię rabinowi Elijahu Maniemu, który odpowiedział, że również społeczności w Erec Israel – zainspirowane Petach Ha-Dewir – zaadaptowały ten zwyczaj. By uniknąć ryzyka niepotrzebnego wielokrotnego odmawiania brachot, ludzie przyjęli opinię Raawada, który twierdzi, że wszystkie brachot wspomniane w 9 rozdziale masechet Brachot, w tym obie, którymi się zajmujemy – winny być odmawiane bez  Szem U-Malchut.

Natomiast – dodaje Petach Ha-Dewir – ludzie biegli w halasze, którzy doskonale wiedzą, że obie brachot winny być odmawiane w czasie jednej-dwóch sekund i że nie powtarza się ich za każdym razem, gdy widzą błyskawicę lub słyszą grzmoty – powinni odmawiać brachot z Szem U-Malchut. Tak samo orzeka chacham Owadia Josef, mianowicie że w naszych czasach, gdy ludzie są wyedukowani i posiedli podstawową wiedzę halachiczną, powinno się odmawiać pełen tekst obu brachot, a więc z Szem U-Malchut. (Zob. Halichot Olam, ibid.)

Podsumowanie:

Po ujrzeniu błyskawicy trzeba odmówić brachę „Baruch Ata Ha-Szem Elokejnu Melech Ha-Olam ose maasej werejszit”, a po usłyszeniu grzmotu – „Baruch Ata Ha-Szem Elokejnu Melech Ha-Olam szekoho u-gwurato malej olam”. Obie brachot należy odmówić w ciągu jednej-dwóch sekund od zaobserwowania zjawiska i odmawia się je tylko jeden raz w czasie trwania burzy.

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 12-13, tłum. M. Łokietek