Czy zakaz barwienia w szabat dotyczy także okularów fotochromowych, gazy zamoczonej w winie i krwawiącej rany?

Czy zakaz barwienia w szabat dotyczy także okularów fotochromowych, gazy zamoczonej w winie i krwawiącej rany? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (130)

 

Jedną z trzydziestu dziewięciu kategorii czynności zakazanych w szabat jest cowa – barwienie. Halacha zabrania barwienia materiałów w szabat, jako że Bnej Israel barwili skóry zwierząt potrzebne do skonstruowania Miszkanu.

W związku z tym powstaje pytanie: czy w szabat wolno nosić okulary fotochromowe, które pod wpływem światła słonecznego samoistnie zmieniają barwę? Noszenie takich okularów można by bowiem uznać za czynność zabronioną.

Otóż autorytety halachiczne pozwalają na noszenie takich okularów w szabat, ponieważ taki sposób „barwienia” zasadniczo różni się od barwienia, które było pracą czynioną przy konstruowaniu Miszkanu. Bnej Israel barwili skóry zwierząt poprzez moczenie ich w barwnikach; w przypadku okularów w soczewkach dochodzi do reakcji chemicznej, która skutkuje zmianą koloru. Ponieważ ten proces nie przypomina barwienia skór zwierzęcych, „barwienie” soczewek nie podpada pod kategorię cowa, jest więc dozwolone. (Zob. Halichot Olam, chelek 4, s. 282).

Mohel (osoba dokonująca obrzezania) podczas brit mila zwykle zamacza gazę w winie, podczas gdy rabin czyta wers „wa-omar lach be-damajch chaj”. Następnie mohel umieszcza gazę w ustach niemowlęcia, by wyssało z niej kroplę wina. Czy jest to dozwolone w szabat, czy też nie, skoro gaza jest barwiona winem?

Halacha dozwala na barwienie materiału, jeśli jest ono czynione derech lichluch – tzn. w taki sposób, że następuje zabrudzenie materiału, a nie jego ulepszenie [dlatego też np. wolno w szabat wycierać mokre ręce w ręcznik – przyp. M. Ł.]. Zatem mohel może zamoczyć gazę w winie, ponieważ dochodzi wówczas do jej zabrudzenia, a nie zabarwienia, które by ją upiększało. (Zob. Jalkut Josef, chelek 4, s. 346).

Czy można w szabat opatrywać krwawiącą ranę bandażem, czy też mamy tu do czynienia z melachą cowa za sprawą „barwienia” bandaża krwią?

W takiej sytuacji zaleca się zaczekać, aż rana przestanie krwawić. Jeśli jednak krwawienie nie ustaje, można założyć bandaż, nawet jeśli krew go zabarwi (Orach Chaim, siman 328:4; zob. także Menuchat Ahawa, chelek 3, s. 12).

Podsumowanie:

W szabat wolno nosić okulary fotochromowe, które samoistnie pod wpływem słońca zmieniają kolor soczewek. Mohel może zamoczyć gazę w winie podczas brit mila w szabat. Zaleca się, żeby osoba, która krwawi, zaczekała, aż krwawienie ustanie – i dopiero wtedy założyła bandaż. Jeśli krwawienie nie ustaje, bandaż mimo wszystko można założyć.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 273-274,  tłum. M. Łokietek