Czy w czasie odmawiania Szema lepiej siedzieć, czy stać?

Czy w czasie odmawiania Szema lepiej siedzieć, czy stać? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (113)

 

Talmud w masechet Brachot 10b odnotowuje debatę pomiędzy Bet Hilel (akademią uczonego Hilela) i Bet Szamaj (akademią uczonego Szamaja) dotyczącą wymogu Tory odmawiania Szema „we-szachbecha u-we-kumecha” (kiedy się kładziesz i kiedy wstajesz). Bet Hilel rozumiał te słowa jako wskazanie właściwego czasu: trzeba odmawiać Szema wieczorem – kiedy zwykle ludzie idą spać, i rano – kiedy zbudziwszy się, wstają. Bet Szamaj natomiast interpretował nasz werset jako wskazanie pozycji, w jakiej należy odmawiać Szema: wieczorem podczas odmawiania Szema trzeba leżeć, a rano – stać. Stąd wynika, że wg Bet Hilel w czasie odmawiania Szema Tora nie nakazuje jakiejś konkretnej postawy, podczas gdy Bet Szamaj wymagał postawy stojącej podczas odmawiania Szema w dzień i postawy leżącej podczas Szema w czasie nocy.

Halacha jest zgodna z opinią Bet Hilel: obowiązek odmawiania Szema wypełnia się niezależnie od pozycji, w jakiej się to uczyniło (Szulchan Aruch 63:1). W Szulchan Aruch (63:2) napisano, że ten, kto narzuca sobie opinię Bet Szamaj  i powstaje do porannego Szema, jest uznawany za grzesznika (hebr. awarjan), ponieważ tym samym sprzeciwia się powszechnie przyjętej opinii Bet Hilel. Miszna Brura (ibid., seif katan 5) za grzesznika uznaje także osobę, która wstaje nie ze względu na stanowisko Bet Szamaj, ale by lepiej się skoncentrować – nawet w tym przypadku jest to zabronione, bo inni mogą odnieść wrażenie, że czyni to ze względu na Bet Szamaj. Niemniej jednak Miszna Brura w oparciu o Pri Megadim twierdzi, że jeśli ktoś już wstał, by odmówić Szema, to choć postąpił niewłaściwie, wypełnił swój obowiązek i nie musi powtórzyć Szema.

Jednak chacham Dawid Josef w Halacha Brura (chelek 4, s. 361) pisze, że w takim przypadku lepiej powtórzyć Szema.

Podsumowanie:

By odmówić Szema, lepiej siedzieć, na pewno nie powinno się specjalnie na to wstawać, nawet jeśli miałoby to sprzyjać większej koncentracji. Niemniej jednak ten, kto wstał, by odmówić Szema, wypełnił swój obowiązek i nie musi powtarzać Szema; zaleca się jednak, by powtórzył Szema po zakończeniu modlitwy.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 346-347, tłum. M. Łokietek