Czy tefilin ma status mukce i czy w związku z tym zabronione jest przesuwanie go w szabat?

Czy tefilin ma status mukce i czy w związku z tym zabronione jest przesuwanie go w szabat? "Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (156)

Nie zakłada się tefilin w szabat i jom tow (Szulchan Aruch wraz z Remu 31:2).  Dotyczy to obu dni: pierwszego oraz dodatkowego dnia obchodzonego w diasporze. Żydzi sefardyjscy nie noszą tefilin podczas chol ha-moed Pesach i chol ha-moed SukotZ kolei wśród Żydów aszkenazyjskich tej w kwestii panują różne zwyczaje: jedni zakładają tefilin z towarzyszącą brachą, drudzy bez brachy, jeszcze inni w ogóle podczas chol ha-moed tefilin nie noszą. Tefilin zakłada się w czasie Chanuki i Purim. W czasie tego ostatniego zwyczajem jest całowanie tefilin podczas czytania megili, gdy dojdzie się do słowa „wikar” w wersie „La-Jehudim hajeta ora we-simcha we-sason wikar” (Dla Żydów nastały światłość, radość, triumf i chwała), ponieważ „wikar” odczytuje się jako aluzję do micwy tefilin (Ben Isz Chaj, Hilchot Purim, Halacha 9).

Jako że tefilin nie może być zakładany w szabat i jom tow, powstaje pytanie, czy jest on uznawany za mukce – przedmiot, który nie ma żadnego zastosowania w szabat i którym w związku z tym nie można się posługiwać. Dla przykładu wyobraźmy sobie, że ktoś chce w szabat usiąść na krześle, na którym przed szabatem położył tefilin. Czy może w takiej sytuacji przełożyć tefilin? Co więcej, czy nauczyciel, który uczy w szabat o tefilin, może go wziąć do ręki i pokazać uczniom?

Halacha zalicza tefilin do kategorii keli sze-melachto le-isur – obiektów, których nadrzędnym przeznaczeniem jest służenie czynności zabronionej w szabat. Prawo zezwala przesunąć takie przedmioty, jeśli ma się zamiar skorzystać z przestrzeni, którą one zajmują, lub jeśli chce się je użyć do czynności, która w szabat nie jest zabroniona. Wróćmy więc do naszego przypadku tefilin leżącego na krześle. Istotnie można przełożyć tefilin w inne miejsce, aby usiąść na krześle. Tak samo wolno użyć go do czynności dozwolonej w szabat, gdy na przykład rabin pragnie w ramach omówienia praw tefilin zademonstrować go swym uczniom.

Zob. Halichot Olam, chelek 3, s. 196, a także: Menuchat Ahawa, chelek 1, s. 263.

Podsumowanie:

1.    Nie można nosić tefilin w szabat i jom tow. Żydzi sefardyjscy nie mają zwyczaju nosić tefilin w chol ha-moed.

2.    Tefilin nosi się w Chanukę i Purim.

3.    W szabat i jom tow można przesunąć tefilin, by skorzystać z przestrzeni, którą zajmuje, lub użyć do czynności dozwolonej w szabat.  

   

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 204, tłum. M. Łokietek