Czy rzeźnik, który nieświadomie sprzedał niekoszerne mięso, musi oddać pieniądze?

Czy rzeźnik, który nieświadomie sprzedał niekoszerne mięso, musi oddać pieniądze? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (148)

 

Wyobraźmy sobie, że pewna kobieta zakupiła mięso u rzeźnika, a ten po czasie odkrył, że ze strony dostawcy nastąpiła pomyłka, w wyniku czego sprzedał kobiecie mięso niekoszerne. Czy w takiej sytuacji ma ona prawo do zwrotu pieniędzy?

Szulchan Aruch (Choszen Miszpat 234:2-3) orzeka, że klient istotnie jest uprawniony do zwrotu całej sumy za niekoszerne mięso, które – jak się spodziewano – miało być koszerne, nawet jeśli już zostało spożyte. Szulchan Aruch wyjaśnia, że nie można o takiej osobie powiedzieć, iż odniosła korzyść z jedzenia, którego Tora zabrania. Spożycie takiego mięsa nie stanowi bowiem korzyści, dlatego rzeźnik jest zobowiązany zwrócić pieniądze. Oczywiście jeśli mięsa jeszcze nie zjedzono, należy je zwrócić do rzeźnika. Jednak nawet jeśli nic z niego już nie pozostało, klient ma prawo do zwrotu całej sumy.

Wyjątkiem jest tu jedzenie zabronione do spożycia na mocy prawa rabinicznego. Np. Mędrcy nakazali, by mięso przed spożyciem przeszło proces solenia, mimo że prawo Tory tego nie wymaga. Tak więc ten, kto zakupił i potem zjadł mięso, które zostało oznaczone jako koszerne, ale – jak się po czasie okazało – nie przeszło procesu solenia, nie ma prawa do zwrotu pieniędzy. Żródłem tej halachy jest teza, że nieświadomie złamanie prawa rabinicznego – w przeciwieństwie do prawa Tory – nie jest uznawane za zły uczynek, taka osoba nie podlega karze i odpowiedzialności. Tak więc tego, kto spożył mięso, które pomyłkowo zostało oznaczone jako solone, choć de facto nie przeszło procesu solenia – uznajemy za osobę, która odniosła korzyść z jedzenia – nie ma ona prawa do zwrotu pieniędzy.

Jeśli ktoś przed spożyciem mięsa zorientuje się, że nie było solone, może zwrócić towar do rzeźnika, a ten musi oddać pieniądze. Jednak kiedy mięso zostało zjedzone, nie otrzymuje zwrotu pieniędzy, ponieważ mięso było niezdatne do spożycia tylko na mocy prawa rabinicznego.

Zob. Dayan Shlomo Cohen – „Pure Money”, ss. 166-168.

Podsumowanie:

Ten, kto kupił mięso, które było oznaczone jako koszerne a po czasie okazało się być niekoszernym – ma prawo do zwrotu całej sumy pieniędzy, nawet jeśli już je zjadł. Jeśli mięso było zabronione jedynie na mocy prawa rabinicznego – w przeciwieństwie do prawa Tory – klient ma prawo do zwrotu pieniędzy, zanim mięso zostało spożyte. Jednak jeśli już je spożył, nie może domagać się zwrotu zapłaty.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 187, tłum. M. Łokietek