Czy niezdatny zwój Tory można z powrotem umieścić w arce?

Czy niezdatny zwój Tory można z powrotem umieścić w arce? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (119)

 

Czy w sytuacji, gdy zwój Tory uzna się za niezdatny, należy wyjąć z arki drugi i użyć go w miejsce pierwszego, niezdatnego? W związku z tym powstaje pytanie: czy niezdatny zwój można z powrotem umieścić w arce i przechowywać tam do czasu, aż usterka zostanie usunięta? Wszak arka ma halachiczny status keduszy (świętości) i umieszczenie w niej niezdatnego zwoju Tory być może narusza ów specjalny status.

Ta kwestia jest przedmiotem rozważań rabina Jechezkela ben Jechuda Ha-Lewi Landaua (wybitnego rabina Brodów czy Pragi, 1713-1793 – przyp. M. Ł.) w dziele Noda Bi-Jehuda (Mahadura Kama, Orach Chaim 9). Otóż odpowiedź zależy od tego, czy nasz przypadek niezdatnego zwoju Tory da się porównać z sziwrej luchot – pozostałościami tablic z przykazaniami, które Mosze rozbił, gdy schodził z góry Synaj. Wg jednej z opinii odnotowanej w masechet Szekalim sziwrej luchot były przechowywane w Miszkanie (Przybytku) w tej samej Arce co drugie tablice. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że niezdatny zwój Tory ma status podobny do sziwrej luchot. Tak więc fakt, że sziwrej luchot spoczywały w Arce w Miszkanie, usprawiedliwiałby odniesienie z powrotem i przechowywanie niezdatnego zwoju w arce synagogi.

Jednak Noda Bi-Jehuda przytacza liczne argumenty przeciwko takiemu mniemaniu. Po pierwsze, oryginalne tablice były wykute przez samego Wszechmocnego, został im zatem udzielony wyjątkowy status świętości, który pozostał na nich nawet po roztrzaskaniu ich przez Moszego. To oczywiście nie dotyczy zwoju Tory. Co więcej, można założyć, że Arka w Miszkanie pierwotnie była zbudowana z jasnym zamiarem przechowywania w niej sziwrej luchot i choćby z tego powodu wolno było umieścić w niej połamane tablice. Tak więc na podstawie Arki Miszkanu nie wolno nam wyciągać zbyt dalekich wniosków co do współczesnej arki w synagodze.

Mimo że Noda Bi-Jehuda jest skłonny, by zabronić przechowywania niezdatnego zwoju Tory, wcześniejsze źródło, Sefer Chasidim, utrzymuje stanowczo (siman 534), że jest to dozwolone, ponieważ sziwrej luchot trzymano w Arce Miszkanu. Halacha rzeczywiście idzie za tą opinią: nienadający się zwój można trzymać w arce synagogi, taka też jest powszechna praktyka. Trzeba jednak wyraźnie go oznaczyć, aby opacznie nie został użyty do czytania Tory, a usterka musi być naprawiona najszybciej jak tylko można, aby zminimalizować ryzyko pomyłki.

Podsumowanie:

Jeśli kongregacja stwierdzi, że zwój Tory nie nadaje się do użytku, może przechowywać go w arce, pod warunkiem że jasno oznaczy zwój jako niezdatny, a usterka zostanie naprawiona bez zbędnej zwłoki.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 167,  tłum. M. Łokietek.