Czy nabywca ma prawo zwrócić wadliwy produkt?

Czy nabywca ma prawo zwrócić wadliwy produkt? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (150)

 

Wg halachy, w każdej transakcji handlowej zakłada się, że jej przedmiot jest pozbawiony wad. Jeśli nabywca dostrzeże w towarze wadę, może zażądać zwrotu całej zapłaty, mimo że w czasie zakupu nie zastrzegł wyraźnie, że transakcja jest uzależniona od stanu produktu. Halacha bowiem uznaje za oczywiste, że kupujący płaci za towar z założeniem, że jest on w należytym stanie, zatem gdy okaże się on wadliwy, nabywca ma prawo do zwrotu kosztów.

Szulchan Aruch (Choszen Miszpat 232:3) stosuje tę zasadę także do przypadku, gdy wada zostaje wykryta po kilku latach od zakupu. Jeśli nabywca udowodni, że towar był wadliwy w chwili zakupu, może zażądać uznania transakcji za niebyłą i zwrotu zapłaty. Szulchan Aruch dodaje, że jeśli kupujący korzystał z produktu po wykryciu wady, w istocie zrzekł się prawa do anulowania transakcji i nie ma prawa do zwrotu pieniędzy. Dalsze korzystanie z produktu jest niejako zadeklarowaniem, że mimo wykrytej wady nabywca akceptuje go i transakcja nie może być anulowana.

Rabin Jehoszua Falk (1555-1614, wybitny polski halachista i talmudysta, przewodził jesziwie we Lwowie, uczeń Remu – przyp. M. Ł.) uczynił ważne zastrzeżenie do tego orzeczenia: jeśli ogół ludzi przed zakupem zazwyczaj sprawdza jakiś produkt, a dany nabywca tego nie uczynił, to gdy okaże się, że nabył wadliwy towar, nie ma prawa zażądać zwrotu pieniędzy. Np. używane samochody przed zakupem w zasadzie bierze się na przegląd do mechanika. Jeśli więc ktoś kupuje używane auto bez uprzedniego przeglądu, tym samym godzi się na ten oto samochód niezależnie od tego, w jakim jest stanie. Zatem jeśli po czasie zauważy w samochodzie jakąś znaczną usterkę, transakcja mimo to jest uznana za wiążącą i nabywca nie może żądać zwrotu kosztów. Oczywiście, nie jest etycznym ukrycie przed przyszłym nabywcą informacji o wadach lub potencjalnych wadach samochodu; taki sprzedawca jest uznawany za grzesznika. Niemniej jednak jeśli zataił takie informacje, a kupujący z własnej woli nie zdecydował się na przegląd pojazdu, transakcji cofnąć nie można.

Zob. Dayan Shlomo Cohen – „Pure Money”, ss. 147-148.

Podsumowanie:

Jeśli ktoś kupiwszy towar, zauważa jego wadę, ma prawo do cofnięcia transakcji i pełnego zwrotu kosztów — i to nawet po kilku latach, jeśli usterka była od samego początku. Nabywca nie ma prawa do zwrotu kosztów, jeśli po odkryciu wady korzystał z towaru lub jeśli dany towar (np. samochód) zwykle szczegółowo sprawdza się przed nabyciem, natomiast on tego nie dokonał.

 Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 189, tłum. M. Łokietek.