Czy dziecko może w zwoju Tory dokonać oceny litery, która budzi wątpliwość?

Czy dziecko może w zwoju Tory dokonać oceny litery, która budzi wątpliwość? “Patah Eliyahu. The Daily Halacha” (120)

 

Od czasu do czasu osoba czytająca w synagodze zwój Tory zauważa niewłaściwie zapisaną literę, wówczas wzywa się dziecko, by oceniło, czy litera budząca wątpliwość jest zapisana prawidłowo, czy też nie. Pod jakimi warunkami takie ocenianie zdatności zwoju być może stosowane?

Szulchan Aruch (32:16) pisze, że dziecko jest wzywane tylko do przypadku, gdy nie wiadomo, czy litera mająca jedną nóżkę została pociągnięta do właściwej długości. Dla przykładu – jeśli końcowa litera nun nie jest zapisana poprawnie, może zostać pomylona z literą waw, z kolei zbyt krótkie waw będzie przypominać jud. Na tej samej zasadzie końcowe chof z za krótką nóżką jest podobne do dalet. We wszystkich tych przypadkach wzywa się dziecko i prosi o odczytanie wątpliwej litery. Jeśli dziecko odczyta ją jako literę, którą rzeczywiście być powinna, kongregacja polega na jego osądzie i uznaje zwój Tory za zdatny.

Na powyższej metodzie nie można polegać w przypadku, gdy literze brak właściwego curat ha-ot, tzn. gdy konstytutywny kształt litery jest niepełny. Np. literę alef zapisuje się jako ukośnie zapisane waw z jednym jud doczepionym od lewego krańca u dołu, a drugim jud – od lewego krańca od góry. Jeśli któraś z dwu liter jud nie łączy się z ukośnie zapisanym waw, to nawet jeśli dziecko bez wątpliwości zidentyfikuje literę alef, zwój Tory nie jest zdatny do użytku. W tym przypadku brak konstytutywnego kształtu charakterystycznego dla litery, zatem cały zwój jest uszkodzony. Ta sytuacja różni się od casusu opisanego nieco wcześniej, kiedy to litera miała konstytutywny kształt, ale wątpliwość dotyczyła jedynie długości jej nóżki.

Podsumowanie:

Jeśli w zwoju Tory nóżka litery nie ma właściwej długości i tym samym przypomina inną literę (np. końcowe nun przypomina waw), wzywa się dziecko, by zidentyfikowało kwestionowaną literę. Jeśli zidentyfikuje literę jako zamierzoną przez sofera, zwój jest zdatny do użytku. Jednak w pozostałych przypadkach, np. kiedy litera nie ma konstytutywnego kształtu, zwój nie może być używany, a kongregacja nie może polegać na orzeczeniu wydanym przez dziecko.

 

Rabbi Eli J. Mansour – „Patah Eliyahu. The Daily Halacha”, s. 168,  tłum. M. Łokietek‎