|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|||||||
|
Jerozolima - historia w kamieniach Od czasów najdawniejszych pamięć i wspomnienia odgrywają w Jerozolimie ważną rolę. Liczne cmentarze Jerozolimy stanowią odzwierciedlenie przeszłości i współczesnej rzeczywistości miasta. Widocznym i dającym się uchwycić wyrazem połączenia historii i religii są liczne historyczne groby, mogiły świętych, cmentarze, miejsca pamięci i pomniki. Dla chrześcijan bardzo ważny jest grób Jezusa w Bazylice Grobu Pańskiego albo wg opinii części kościoła protestanckiego i anglikańskiego grób w Ogrodzie w pobliżu Bramy Damasceńskiej. Również Marii Pannie przypisano dwa groby: w greckim prawosławnym kościele u stóp góry Oliwnej i w katolickim kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w opactwie Benedyktynów na górze Syjon. Wszystkie cmentarze Jerozolimy są podzielone religijnie. Na podstawie przepisów dotyczących czystości cmentarze znajdowały się wcześniej poza murami Jerozolimy. Z czasem zostały wchłonięte przez rozbudowujące się Miasto. "Pole Krwi" w Dolinie Cedronu miało być nabyte za 30 srebrników, które Judasz otrzymał za zdradę Jezusa. Później stało się miejscem pochówku dla bezdomnych pielgrzymów. W dolinie Hinnom znajduje się również stary cmentarz karaitów.
Możemy podziwiać nekropolię w Dolinie Królów - Dolina Cedronu - gdzie podobno pochowani mają być Dawid, Salomon, Jozafat i inni królowie Izraela. Również groby syna Dawida - Absaloma, Zachariasza (męża Elżbiety i ojca Jana Chrzciciela) oraz rodziny kapłańskiej Hesir z czasów Heroda. Niedaleko stamtąd w niższej części Góry Oliwnej położone są wg tradycji żydowskiej groby proroków Aggeusza, Zachariasza i Malachiasza. Poświadczone zostało, że grób proroka Samuela na północy Jerozolimy już w XIII wieku był miejscem pielgrzymek.
Na wielkim żydowskim cmentarzu na górze Oliwnej pochowani są znani rabini, przywódcy polityczni, prości ludzie i wielu pielgrzymów. Z powodu braku miejsca obecnie bardzo rzadko odbywają się tam pochówki. Cmentarz został założony w XV wieku. Wedle tradycji to właśnie w tym miejscu rozpocznie się powstawanie zmarłych z grobów.
Szczególną rolę odgrywa Instytut Pamięci Ofiar Holocaustu Yad Vaschem - to też rodzaj cmentarza, tyle że symbolicznego cmentarza dla sześciu milionów ludzi zamordowanych przez nazistów. Yad Vaschem zawiera w sobie kilka muzeów, liczne miejsca pamięci i pomniki, wielkie archiwum centrum badań i dział pedagogiczny.
Podczas Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Holocaustu tutaj celebruje się główną ceremonię. Do niedawna tutaj odbywało się każde przyjęcie oficjalnej delegacji państwowej.
Niedaleko stamtąd, na górze Herzla, znajduje się grób wizjonera państwa żydowskiego - Teodora Herzla. Chowani są tam również najwyżsi przywódcy Izraela, w tym zamordowany w 1995 roku izraelski premier Icchak Rabin - wizjoner pokoju na Bliskim Wschodzie. Jego grób przypomina jak kruche to były wizje. Na tym samym cmentarzu pochowane są także inne postaci ważne w historii Izraela, jak Golda Meir czy Zew Żabotyński. Na Górze Herzla znajduje się również cmentarz wojskowy dla osób, które poległy po 1967 roku.
Na brytyjskim cmentarzu wojskowym na górze Skopus pochowani są chrześcijańscy, muzułmańscy i żydowscy żołnierze I wojny światowej.
We wschodniej części miasta stoi pomnik arabskich ofiar Wojny Sześciodniowej.
Ludność ormiańska Jerozolimy posiada na ormiańskim cmentarzu na górze Syjon pomnik dwóch milionów ofiar tureckiego ludobójstwa popełnionego przez Turków w 1915 roku. Każdego roku 24 kwietnia odbywa się tam ceremonia dla uczczenia pamięci ofiar. To jest jedyny pomnik tej zbrodni, jaki widzialem i o jakim słyszałem. Nie wiele osób o nim wie.
Chrześcijańskie cmentarze w Jerozolimie można znaleźć na zboczach góry Syjon. Położone są tam obok siebie grecki cmentarz prawosławny, cmentarz grekokatolicki, niemiecki cmentarz protestancki, niemiecki cmentarz katolicki, cmentarz armeński i cmentarz anglikański.
Pochowany jest tam Oskar Schindler. W niemieckiej kolonii, dawnym osiedlu członków zakonu templariuszy znajduje się ich stary cmentarz.
Cmentarze muzułmańskie znajdują się przede wszystkim na wschodzie Jerozolimy np. przed Złota Bramą przy murach miejskich oraz w pobliżu ulicy Saladyna, głównej ulicy handlowej Zachodniej Jerozolimy.
Od końca XIII stulecia, czyli od czasów wypraw krzyżowych, datuje się muzułmański cmentarz Mamilli, jednak dziś już nie ma na nim pogrzebów. Pochowani są tam liczni szejkowie, mufti, kadi oraz członkowie prominentnych rodzin palestyńskich. Na części cmentarza zrobiono Park Niepodległości.
We współczesności Jerozolimy istnieją także liczne świeckie miejsca pamięci i pomniki.
Świątynia Księgi w Muzeum Izraela Liczne małe pomniki niekiedy wspierane oficjalnie, niekiedy wznoszone prywatnie przypominają o ofiarach ataków terrorystycznych w ostatnich latach. Odnotowane są na nich imiona ofiar, a w dzień każdej rocznicy wspomina się je, miejsca przyozdabia kwiatami.
Historia Jerozolimy jest zapisana w kamieniach (macewy) i za pomocą kamieni.
Szczególne i najważniejsze znaczenie ma tzw. Ściana Płaczu - Kotel.
Herod kazał rozbudować Świątynię Salomona i wzmocnić jej mury grubo ociosanymi blokami skalnymi. Po zburzeniu Jerozolimy i Świątyni w 70 roku mury te w dużej części pozostały niezniszczone. Mur zachodni leżał najbliżej Sanktuarium i dlatego jest dzisiaj najświętszym miejscem judaizmu. Według tradycji Boża Obecność nigdy nie opuściła tego miejsca. W czasie panowania jordańskiego w latach 1948-67 Żydom nie było wolno przychodzić pod Ścianę. Po Wojnie Sześciodniowej w 1967 roku arabskie osiedle w pobliżu Muru zostało rozebrane i utworzono wielki plac. Zgodnie z żydowską ortodoksyjną tradycją plac podzielono na część dla kobiet i część dla mężczyzn. Dzisiaj na placu odbywają się ceremonie religijne i uroczystości świeckie jak np. składanie przysięgi wojskowej przez żołnierzy izraelskich. W otworach i otworkach, szczelinach i rysach, wszędzie widać wystające karteczki z prośbami modlitewnymi. Co jakiś czas karteczki są one i grzebane z żydowską tradycją.
Podobno obecnie dostępny jest nawet numer faksu na który można wysłać swoje życzenia i prośby. Znajomi nawet podali mi numer, ale nie wiem czy to czasem nie żart...
Ja widziałem Ścianę z daleka. Rzuciły mi się w oczy roślinki wyrastające ze szczelin pomiędzy głazami i... ciągła obecność ludzi. Można wyczuć magiczne oddziaływanie Ściany zwłaszcza jeżeli zobaczy się te tłumy ludzi na dziedzińcu przed nią.
Właściwie plac przed Ścianą Płaczu jest... wielką synagogą pod gołym niebem
Piotr Berghof
|
